Preszów należy do najstarszych wolnych miast królewskich na Słowacji. Jest ważnym miejscem spotkań kultury zachodniej i wschodniej, historycznym miastem soli oraz naturalnym centrum regionu Saris. W przeszłości znany był pod nazwami Eperjes, Eperies, Preszow, Prjašiv, Fragopolis lub Eperiessinum.
Miasto leży u zbiegu rzek Torysa i Sekčov, w północnej części Kotliny Kosieckiej. Od zachodu na jego terytorium wkracza Wyżyna Szaryska a od południowego wschodu otaczają go Slanské vrchy. Przez Prešov przebiega jednocześnie 49. równoleżnik, która w pewnym sensie łączy go z miastami takimi jak Czeskie Budziejowice, Ratyzbona czy Paryż.
Historia miasta
Pierwsza pisemna wzmianka o Prešowie pochodzi z roku 1247, gdy w dokumencie królewskim jest napisane Bela IV. Dogodne położenie na skrzyżowaniu szlaków handlowych oraz przybycie niemieckich osadników przyczyniły się do jego szybkiego rozwoju gospodarczego i urbanistycznego. W roku 1374 Prešov uzyskał status wolnego miasta królewskiego.
Rozkwit gospodarczy w XIV i XV wieku przejawiał się budową okazałych domów mieszczańskich, które do dziś otaczają historyczne centrum miasta. Jego dominującym elementem jest Konkatedra św. Mikołaja, której początki sięgają czasów pierwotnej niemieckiej osady. Do najważniejszych zabytków należą również ratusz, Więzienie Caraffa, która obecnie pełni funkcję galerii, oraz zabytkowa szkoła miejska.
W średniowieczu Prešov był chroniony przez system murów obronnych i fortyfikacji miejskich. Obejmowała ona również obiekt techniczny Kumšt, która później została przekształcona w wieżę ciśnień. Aż do początku XX wieku zaopatrywała w wodę zbiorniki przy ulicy Hlavnej, a obecnie zalicza się do rzadkich zabytków techniki w Europie Środkowej.
Poziom wykształcenia i różnorodność religijna
Znaczący wpływ na rozwój miasta miała reformacja. Jej najbardziej charakterystycznym zabytkiem jest Kolegium Ewangelickie, która należała do najważniejszych instytucji edukacyjnych na Węgrzech. Częścią jej dziedzictwa jest biblioteka kolegialna z bogatym zbiorem historycznym. Z okresu reformacji pochodzi również renesansowy Kościół Trójcy Świętej.
Przeszów przez wieki był domem dla mieszkańców różnych narodowości i wyznań. O tej różnorodności kulturowej świadczą Kościół św. Józefa z klasztorem franciszkańskim, Greckokatolicka katedra św. Jana Chrzciciela, Cerkiew św. Aleksandra Newskiego a synagoga ortodoksyjna w stylu mauretańskim.
Wydarzenia historyczne i architektura
Historia miasta w XVII i XVIII wieku naznaczona była powstaniami stanowymi, epidemiami dżumy i tragicznymi wydarzeniami Rzeźnia w Prešowie z 1687 roku, podczas których stracono 24 mieszczan i szlachciców. Ofiarom upamiętnia pomnik przy Kolegium Ewangelickim. Epidemie dżumy symbolizuje barokowa rzeźba Immaculata na ulicy Hlavnej.
Do dobrobytu gospodarczego miasta w znacznym stopniu przyczyniło się wydobywanie i przetwarzanie soli w dzisiejszej dzielnicy miasta Solivar. Zachowany kompleks budynków z XVII wieku służył do wydobywania solanki i produkcji soli i należy do najważniejszych zabytki techniczne na Słowacji.
Różnorodność architektoniczną Prešova uzupełniają renesansowe Pałac Rakoci, rokokowo-klasycystyczny County House oraz secesyjny budynek Bank Bosákova.
Preszów jest miastem o bogatej historii, tradycjach edukacyjnych, różnorodności kulturowej oraz znaczących zabytkach sakralnych i technicznych. Jako stolica regionu Šariš stanowi naturalne centrum życia społecznego, kulturalnego i gospodarczego północno-wschodniej Słowacji.
