Kościół św. Jakuba w Wielkim Szaryszu

Pierwotnie romańsko-gotycki jednonawowy, dziś trójnawowy kościół z kwadratowym prezbiterium, północną zakrystią, zachodnią wieżą i bocznymi kaplicami.

Kościół został zbudowany prawdopodobnie w tym samym czasie co zamek Šariš, jako jednonawowa budowla z masywną wieżą zachodnią i kwadratowym prezbiterium sklepionym krzyżowo-żebrowo, do którego od strony północnej przylegała podobnie sklepiona zakrystia. Wkrótce po jego wybudowaniu wnętrze zostało ozdobione malowidłami ściennymi.
Kościół jest wzmiankowany w 1262 r., kiedy parafia została usunięta spod jurysdykcji archidiakona. Jednak już w 1248 r. wspomina się o dziesięcinach z Wielkiego Szarisza. Eksperci zakładają, że na miejscu obecnego budynku mógł znajdować się jeszcze starszy kościół.
Kościół przeszedł gruntowną przebudowę w 1656 roku, kiedy to nawa została podzielona wbudowanymi filarami na trójnawową, która została na nowo sklepiona. Większość gotyckich okien kościoła została również zmieniona i powiększona w stylu barokowym. W zachodnią część nawy wbudowano trybunę, a do południowej strony wieży dobudowano mniejszą przybudówkę.
Średniowieczna forma budowli została jeszcze bardziej stłumiona w ostatniej tercji XVIII wieku, kiedy to po południowej i północnej stronie nawy dobudowano boczne kaplice. Dzięki nim plan kościoła przybrał kształt krzyża. W 1869 roku wieża została podwyższona o jedną kondygnację i ponownie pokryta dachem.
Ostatnia kompleksowa renowacja kościoła została przeprowadzona w latach 1995-1999. Odrestaurowano jego zewnętrzną część i zaprezentowano zamurowane wschodnie okno prezbiterium. W 1998 roku przeprowadzono również prace we wnętrzu, gdzie odkryto średniowieczne malowidła ścienne z XIII-XIV wieku z motywami bizantyjskimi.
Pomimo barokowych przebudów kościół stanowi cenny przykład średniowiecznej architektury z okresu przenikania się stylów romańskiego i gotyckiego na naszych terenach. Jedynie wieża i część prezbiterium zachowały swój średniowieczny wygląd. Większość detali architektonicznych na zewnątrz zachowała się na wieży - zgrupowane okna, kilka rozetowych sześciodzielnych okien i gotycki portal do poddasza. Po wschodniej stronie prezbiterium znajduje się gotyckie okno z cennym kamiennym maswerkiem. Bardzo podobne znajduje się również w kościele w pobliskich Żupczanach. Prezbiterium i zakrystia, połączone gotyckim portalem, są sklepione ciężkim sklepieniem krzyżowo-żebrowym z okrągłymi ćwiekami, które są ozdobione płaskorzeźbą rozety i liści dębu. Z około 1300 roku zachowała się gotycka kamienna chrzcielnica. W północnej ścianie prezbiterium znajduje się późnogotyckie kamienne pastoforium z łukiem w kształcie grzbietu osła. Odkopane średniowieczne malowidła ścienne należą do dwóch etapów dekoracji. Starszą, późnoromańską reprezentuje fragment sceny Biczowania z cyklu chrystologicznego na północnej ścianie nawy. Nieco młodszy jest fresk ze sceną Ukrzyżowania po lewej stronie łuku triumfalnego, który eksperci datują na około 1300 rok. W południowej ścianie prezbiterium znajduje się nagrobek Daniela Hrabeciusa de Turocz z 1645 roku.

Odkrywanie Preszowa

Wszystkie najważniejsze wydarzenia
Naciskając przycisk “Zapisz się do newslettera”, wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez nas Twoich danych osobowych przekazanych za pośrednictwem tego formularza w oparciu o podstawę prawną art. 6 ust. 1 lit. a) RODO, tj. zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Zgodę można wycofać w dowolnym momencie. Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce prywatności.