Pierwsza wzmianka o miejscowości Pečovská Nová Ves pochodzi z 1319 roku (Wyfalu). Ta historycznie ważna wieś była siedzibą szlachecką już w średniowieczu, ale dopiero na początku okresu nowożytnego stała się centrum majątku, co spowodowało potrzebę budowy rezydencji właściciela ziemskiego. Do 1322 r. była własnością królewską, a następnie wraz z okolicą stała się własnością szlachcica Mičko, który zbudował swoją rezydencję wysoko w górach Čergov. Poprzez małżeństwa do Pečovskiej Novej Vsi przybyły inne rodziny, które zajmowały dwory i kuronie we wsi, czy to rodziny Pécha, Mariássy czy Bornemisz. Dzięki nim Pečovská Nová Ves jest niezwykle bogata w zabytki i historyczne budynki. Oprócz barokowego kościoła, klasycystycznej synagogi i kaplicy, w mieście znajduje się więcej niż 10 rezydencji i dworów, z którym na Słowacji mogą rywalizować tylko gminy Liptowski Jan i Brezowica. Taka koncentracja zabytków jest wyjątkowa dla obszarów wiejskich.
W otoczeniu ładnej zielonej bocznej uliczki stoi parterowy barokowy dworek z drugiej połowy XVIII wieku (ostatnim właścicielem był Ján Mariássy) - Mariášiovský dworek.
Przyjmuje się, że dwór powstał wkrótce po wybudowaniu pobliskiego kościoła św. Andrzeja (ukończonego w 1757 r.). Niektórzy rzemieślnicy pracowali również nad omawianym dworem (podobnie, w szczególności cechy dekoracji sztukatorskiej). Wiadomo, że w 1869 roku właścicielem dworu był Tomáš Pechy. Rodzina Péchy była właścicielem dworu do okresu międzywojennego, po czym został on zakupiony przez rodzinę Bornemiszów. Jednak po Lajosie Bornemiszu budynek odziedziczyła jego córka Ilona Bornemisz-Mariassy, a za jej pośrednictwem nieruchomość przeszła w posiadanie rodziny Mariassy, od której budynek nadal nosi nazwę. W drugiej połowie XIX wieku przeprowadzono jedynie modyfikacje związane ze zmianą systemu ogrzewania, zmodyfikowano sanitariaty, wybudowano klatkę schodową przed głównym wejściem oraz wymieniono szyby w oknach. Najbardziej znane interwencje strukturalne zostały przeprowadzone w XX wieku, wraz z nowym wejściem na południowo-zachodniej fasadzie i tarasem przed nim - od strony parku. Część okien na fasadach bocznych została wymieniona na secesyjne. Po II wojnie światowej zmieniono dach, wybudowano nowe kominy od strony południowo-wschodniej, zlikwidowano przestrzeń klatki schodowej i zlikwidowano schody na poddasze od strony holu wejściowego.
Parterowy dwór ma plan prostokąta i jest w całości podpiwniczony. Poszczególne pomieszczenia piwnic są sklepione kolebkowo ze stykowymi szańcami. Przestrzeń części południowo-zachodniej zaprojektowano jako dużą, otwartą przestrzeń, w której sklepienia spoczywają na czterech masywnych filarach z przejściami między sklepieniami. Podłoga w tej przestrzeni wykonana jest z płytek ceramicznych, podczas gdy w poprzednich pomieszczeniach jest to tylko ubita ziemia. Poszczególne pomieszczenia są sklepione płytami bez pasów sklepiennych, jedynie przestrzeń na wschodzie jest pokryta nierównomiernie szerokimi przęsłami sklepiennymi i sklepieniami rolkowymi z lamusami. Sklepienia pomieszczeń na parterze posiadają dekorację stiukową. Bogato zdobione barokową sztukaterią lustra znajdują się głównie w pierwotnej sali reprezentacyjnej, ale także w holu wejściowym. Zdecydowana większość otworów wejściowych zachowała nawet oryginalną drewnianą boazerię (barokową), a także zachowało się kilka pierwotnych wypełnień - barokowe drzwi kasetonowe z oryginalnymi okuciami. Poddasze pierwotnie było częściowo mieszkalne, pomieszczenia przykryte są sklepieniami kolebkowymi. Odciski na ścianach szczytowych we wnętrzu poddasza wskazują na kształt wcześniejszego dachu dworu typu mansardowego. Ten dwór ma najbardziej zdobione fasady ze wszystkich domów szlacheckich we wsi. Elewacja zewnętrzna jest artykułowana przez profilowany gzyms wieńczący i prosty wystający cokół. Pionowe elewacje są artykułowane pilastrami z prostymi trzonami, w dolnej części stopami i pod gzymsem z kapitelami, z bogatą dekoracją stiukową (stylizowana dekoracja kwiatowa). Główna fasada jest zwrócona na wschód, z wejściem pośrodku, utworzonym przez kamienny portal małżowinowy, obramowany wąską listwą ze spadkiem i głównym łukiem. Do wejścia prowadzą proste, jednostopniowe schody z kamiennymi stopniami i ceglanymi balustradami z pełnym parapetem. Otwory okienne mają kamienne, profilowane okapy z profilowanymi listwami i łukowatym nadprożem, profilowany gzyms nadokienny i zewnętrzną, kutą, składaną kratę z ukośnymi prętami. Wypełnienie składa się z drewnianych, dwuskrzydłowych, czterodzielnych, sześcioszybowych okien otwieranych do wnętrza. Parapety ozdobione są dekoracją stiukową z motywem chabraka.
Chociaż dwór ten nie jest jednym z najstarszych budynków, jest zdecydowanie najbardziej autentycznie zachowany w wiosce, nie tylko pod względem konstrukcji (wygląda prawie tak, jak w czasie jego budowy), ale także wielu detali architektonicznych, a przede wszystkim rzemieślniczych. Jego teren jest częściowo otoczony zabytkowym kamiennym murem ogrodzeniowym. W drugiej połowie XIX wieku obok dworu założono również park o powierzchni 1,5 ha. Naturalnie ukształtowany Park Mariáši z historyczną zielenią został zagospodarowany w latach 70-tych XX wieku.
We wsi znajdowały się również dwa inne budynki, które później zniknęły. Późnorenesansowy dwór z pierwszej tercji XVII wieku (ostatnim właścicielem był Antal Péchy) został zbudowany w ogrodzie w pobliżu kaplicy św. Jana. Późnorenesansowy dwór z pierwszej połowy XVII wieku (ostatnią właścicielką była żona Ferenca Péchy) stał w pobliżu obecnego budynku urzędu miejskiego. Oba dwory zostały uszkodzone przez artylerię w 1919 r. i stopniowo zniknęły.
Mariássy Manor jest częścią Šariš Castle Road.
Źródło: Wieś Pečovská Nová ves - podróże przez historię
Zdjęcie: wieś Pečovská Nová Ves /Jozef Kotulič
Mapa
Galeria
