Już w 1223 roku w pobliżu Preszowa, dzisiejszej dzielnicy miasta Solivar, korzystano ze słonego źródła. Z tego powodu było ono cenne, co czyniło je swego rodzaju „nieruchomością“ dla właściciela. W 1288 r. król Węgier Władysław IV nadał szlachcicowi Jerzemu, synowi Szymona ze źródła soli i wypływającej z niego solanki wraz z terytorium od rzeki Torysa do własności. Od tego czasu jego spadkobiercy zaczęli używać nazwiska „de Soóso“ lub Šóšo w języku słowackim. Mało znany jest jednak fakt, że zgodnie ze wspomnianą darowizną z 1288 r., szlachcic Juraj i jego potomkowie posiadali nie tylko terytorium w dolinied Torysa do grzbietu Wzgórz Slanskich, ale także terytorium przeciwne na wschód od grzbietu do rzeki Topľa. W XIV wieku rodzina Šóš, właściciele folwarku Solivar, zaczęła dochodzić swoich roszczeń do wspomnianej własności dóbr, które potwierdzili decyzją sądu w 1346 roku, stając się w ten sposób (de iure) panami części powiatu i dzisiejszej gminy. Hanušovce nad Topľou (wówczas Johansdorf, w XV w. Hansdorf, zgodnie z listem bratrikov i Hanuszowce), które już w 1332 r. zostało lokowane przez węgierskiego króla Karola Róberta Andegaweńskiego.
Niewielki dwór w Hanuszowcach nad Toplą, o którym aż do 1980 r. nie wiedziano, że jest jedną z siedzib szlacheckich, był własnością rodziny Šošów „Soľnoban“ co najmniej od 1564 r., a po 1592 r. był jedyną siedzibą rodziny, gdy ich zamek nad Soľną Báňą został zniszczony.
Został zbudowany jako dwukondygnacyjny budynek blokowy noszący wszystkie cechy architektoniczne z epoki (układ, kamieniarka i dekoracja sgraffitowa) reprezentacyjnej rezydencji szlacheckiej przeznaczonej na mieszkanie właściciela i jego rodziny. W momencie budowy dwór był otynkowany gładkim tynkiem wapiennym z typowym sgraffitem narożnym. Otwory okienne wyposażono w profilowane okładziny kamienne, główny otwór wejściowy z kamiennym portalem w nadprożu z napisem: SOOS STEPHANUS TAK 1564. Kamienne cele zostały później usunięte i wykorzystane jako drugorzędny materiał budowlany. W związku z początkiem antyhabsburskich powstań na Węgrzech na początku XVII wieku. Okrągła wieża została dodana do południowego narożnika dworu, aby zwiększyć jego obronność. Budowa wieży zmieniła charakter dworu na rezydencję mieszkalno-obronną. W XVII wieku funkcja mieszkalna zyskała nową tożsamość. Przeważyła nad funkcją fortyfikacyjną. Działa jako element obronny nie zachowały się. Później zmodyfikowano otwory okienne i dekorację sztukatorską sklepień. Dekoracja stiukowa sklepień zachowała się na całej długości pierwszego piętra.
Dwór został nabyty pod koniec XVII wieku. Jego ostateczna forma renesansowa. W następnym okresie właścicielem majątku w Hanuszowcach nad Toplą była między innymi rodzina Dežöfi, która w pobliżu Małego dworu na wzgórzu wybudowała nowy barokowy dwór o cechach renesansowych. Mówi się, że budynek gospodarczy w pobliżu Małego dworu był wykorzystywany jako mieszkanie dla zarządcy nowego dworu. Biorąc pod uwagę, że nowi właściciele Hanušovców nad Topľou mieszkali w nowym, znacznie bardziej reprezentacyjnym dworze, a budynek przylegający do Małego dworu został przekształcony w mieszkanie dozorcy, można przypuszczać, że tak zwany Mały dwór był również przeznaczony do bardziej podrzędnych, być może gospodarczych, ale być może także mieszkalnych funkcji w tym czasie, ale prawdopodobnie nie do mieszkania członków rodziny właścicieli.
W dworze, do 1711 roku, roku śmierci szlachcica o imieniu „Joan de Soóso“, prawdopodobnie znajdowało się również archiwum rodzinne rodziny Šošów. Wspomniany Joan, po słowacku Ján, został pochowany w 1711 r. pod chodnikiem dzisiejszego kościoła rzymskokatolickiego w Hanuszowcach nad Toplą, około 50 m od swojego dworu. Informuje o tym łaciński napis wyryty na kamiennej płycie.
Obecnie Dwór Šoša (Mały Dwór) jest wykorzystywany do działalności kulturalnej i społecznej, biblioteki, galerii i małej sali koncertowej.
Šošovský dworek jest częścią Drogi zamkowe w Szaryszu
Źródło/zdjęcie: miasto Hanušovce nad Topľou
Mapa
Galeria
