Župčany istniały już przed XI wiekiem i należą do najstarszych słowiańsko-słowackich wsi, przez które prowadziła droga lądowa z zamku Šariš do wsi Svinia w kierunku Spisza. Później wieś była własnością królów węgierskich. W XV i XVI wieku stała się własnością ziemską rodu Šošów z Solivaru. Według zachowanych dokumentów historycznych, kościół we wsi istniał już w XIII wieku.
W centrum wsi znajduje się dwór z drugiej połowy XIX wieku. Budowniczymi dworu byli Imre Puľský i jego żona Teresa, kolejnym właścicielem był Gejza Puľský, a ostatnim, który posiadał dwór do lat 40-tych XX wieku był Imre Puľský. Rodzina Puľský była znanymi właścicielami ziemskimi, którzy posiadali również lasy w okolicy.
Klasycystyczny dwór został zbudowany w pierwszej połowie XIX wieku z dużym parkiem. Posiada fasadę ogrodową z centralnym wykuszem. Rizalit - rzut pochodzi od włoskiego słowa - risalto oznaczającego rzut w budynku. Ciekawą cechą rezydencji jest portyk, kolumnowy przedsionek przy wejściu do rezydencji. Służył on właścicielom jako miejsce do wysiadania z powozu. Obok dworu znajduje się budynek, który służył jako dom dla służby.
W parku wokół posiadłości znajduje się wiele rzadkich drzew.
Župčany są dziś znane głównie jako miejsce zamieszkania ważnego słowackiego pisarza, budziciela narodowego Jonáša Záborskiego. To właśnie w tej miejscowości powstała większość jego najsłynniejszych dzieł literackich. Jego grób znajduje się na terenie kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, gdzie warto zwrócić uwagę na rzadką kamienną chrzcielnicę, która jest używana w ceremoniach od ponad 150 lat. W przeszłości w budynku znajdowały się artefakty i dokumenty związane z twórczością tego słowackiego pisarza, a także przedmioty związane z wydarzeniami literackimi we wschodniej Słowacji. Były to między innymi książki, meble z epoki oraz fortepian, na którym grywał Štefan Moyzes. Wszystko to jest obecnie prezentowane na wystawach w całym regionie. W miejscowej parafii nadal znajduje się kilka książek należących do osobistej biblioteki Jonáša Záborskiego, z których wiele nosi jego podpis lub notatki.
Gmina planuje odrestaurować dwór i stworzyć izbę pamięci oraz odrestaurować fontannę.
Dworek - Župčany jest częścią Drogi zamkowe w Szaryszu
Źródło/Zdjęcie: wieś Župčany, Jozef Kotulič
Mapa
Galeria
