Dom Huty Budimir

Miejscowość Budimír jest bogata w zabytki kultury. Na stosunkowo niewielkiej powierzchni znajduje się pięć zabytków kultury narodowej - młodszy dwór, starszy dwór, folwark, figura św. Floriana i zabytkowy park. Znajdują się tu również inne interesujące obiekty historyczne - romański kościół, dwór, pałac, zamek, kaplica, pałac z zamkiem, pałac z kaplicą rodziny. Podwyższenia Krzyża Świętego, stary kościół ewangelicki, zabytkowe spichlerze i spichlerz. 

Dom Hutnika, ten niepozorny budynek przy głównej drodze "furmanca" Koszyce - Preszów, pochodzący z XVIII lub XIX wieku. Ma 200, 300, a może nawet więcej lat. Kto wie. Nie było dokładnych zapisów dotyczących budowy, przebudowy lub dziedziczenia takich budynków, w przeciwieństwie do rezydencji dworskich (szlacheckich). Ale ważne jest to, że chata stoi na oryginalnym miejscu i prawie w oryginalnym stanie (z wyjątkiem dachu), bez większych modernizacji, z oryginalnymi drzwiami i oknami, bez przyłączy prądu, gazu i wody. Wyjątkowa jest podłoga we frontowej izbie "frontowej chyży", wykonana z udeptanej gliny wygładzonej tłuszczem, składającym się z mieszaniny błota, sieczki i krowiego łoju, popularnie zwanej "zapuśčana s kravenec" (krowi udziec). Poddasze również pokryte jest błotem, gdzie grubość wylewki dochodzi do 10 cm. Dom nie ma solidnych fundamentów, jest zbudowany na łupku pokrytym suchym żwirem. Ściany obwodowe wykonane z szorstkich kamieni piaskowca wzmocnionych błotem (bez użycia zaprawy wapiennej) nie są pionowe - u góry, pod "tabernakulum" mają 55 cm grubości, u dołu prawie 70 cm, są murowane "na stożek". Elewacja frontowa i krawędzie okiennic ozdobione są typowym dla budimierskiej sztukaterii ornamentem "zygzakowatych figur". Poprzeczny dach nad fasadą "dašek" pokryty jest drewnianym gontem.

Chociaż na to nie wygląda, budynek jest dworem, których po II wojnie światowej w Budimir było jeszcze kilka. Pierwotnie służyły one jako mieszkania podnajmowane rodzinom "komenziašoch" (robotników sezonowych), z których część osiedliła się we wsi na stałe. Kilka rodzin mieszkało również w jednym domu i musiało odliczyć określoną liczbę dni na wynajem "quartel" w domu męskim. Ostatnią stałą mieszkanką domu była babcia Straka, urodzona w 1908 r., która owdowiała w 1958 r. i dlatego przez prawie 50 lat w domu nic się nie zmieniło. Zmarła w 1998 roku i od tego czasu opuszczony dom popadł w ruinę. W 2003 roku, kiedy kupili go obecni właściciele, był już strukturalnie naruszoną ruiną z przeciekającym dachem i zawalonym sufitem. Stopniowa naprawa domu trwała przez około 10 lat, wyłącznie metodami klasycznymi (ręcznie), bez użycia nowoczesnych technologii, energii i nowoczesnych materiałów budowlanych. Elementy, które wymagały wymiany (gnijące belki i deski) zostały zastąpione drewnem budowlanym pochodzącym z rozebranych starych domów, szop i stodół. We wnętrzu domu, oprócz mebli z epoki, znajduje się również kolekcja różnych narzędzi i przyborów rolniczych - holowniki, ceramika, wyroby z koryta, uprzęże końskie, dzwonki, wyroby tkackie i kowalskie itp.Oprócz domu, na obszarze niespełna czterech arów ziemi, który jest ogrodzony klasycznym drewnianym płotem "štachetkovi", znajduje się również podwórze, na którym znajduje się klasyczna "studnia z wiadrem", szopa z kolekcją narzędzi rolniczych, pomieszczenie do przygotowywania drewna "natoň", otwarty piec "šmikňa" oraz, na mostku, klasyczna drewniana latryna "budar". W wewnętrznym rogu dziedzińca, na jego południowym skraju, znajduje się kaplica z zegarem słonecznym.

Źródło i zdjęcie: Gmina Budimír