Czy wiedzieliście, że kij do selfie został wynaleziony w regionie Šariš? Tutaj bowiem macie pamiątki tylko dla siebie, a znalezienie kogoś, kto zrobiłby wam zdjęcie, stanowi spory problem.
Nie jest jednak problemem podziwianie najciekawszych zabytków i najpiękniejszych widoków w spokoju i bez tłumów. Zainspiruj się legendą o Najbogatszemu mieszkańcowi regionu Šariš i wyruszcie śladami kręcenia naszych nowych filmów, które są częścią rebranding z okazji 10. rocznicy powstania OOCR Región Šariš. Trasa stanowi wycieczkę do przyrody, historii, Historia a religie regionu Šariš, dlatego z pewnością każdy znajdzie tu coś dla siebie.
Dzika przyroda Čergova
Zaczynamy w dzikiej pasmo górskie Čergov, które zalicza się do wciąż nieodkrytych klejnotów regionu Šariš, charakteryzujących się dziewiczą przyrodą i panoramicznymi widokami. Popularnym celem wycieczek turystycznych jest wzgórze Lysá, który należy do najwyższych szczytów pasma Čergov. Najłatwiej dotrzeć tu z miejscowości Drienica Można zaparkować przy dolnej stacji kolejki linowej na Lysą. Kolejka krzesełkowa kursuje tylko w weekendy, ale na szczyt bez problemu można się dostać również pieszo. W nagrodę czekają na Państwa piękne widoki, a przy dobrej widoczności można tu zjeść obiad, podziwiając panoramę Wysokich Tatr. Następnie można kontynuować wędrówkę ścieżką edukacyjną Baranie – Čergov, na którym znajdziecie na przykład miejsce owiane legendami i podaniami – samotny, potężny, prostopadłościenny głaz piaskowcowy o płytkowej warstwowości, zwany Kamieniem Ołtarzowym. Jest to starożytny pomnik historii, ciche świadectwo obrzędów kultowych naszych przodków, a także schronienie dla wierzących prześladowanych za swoje przekonania religijne. Dzisiaj stoi tu drewniana kaplica poświęcona Przemienieniu Pańskiemu, należąca do greckokatolickiej parafii w Drienicy, w której raz w roku odbywają się nabożeństwa. Można kontynuować wędrówkę do przełęczy Črchľa, która stanowi część obszaru o znaczeniu europejskim oraz chronionego obszaru ornitologicznego Čergov. Szlak prowadzi dalej do osad Ambrušovce i Baranie, które przestały istnieć w latach 60. ubiegłego wieku, a jako świadectwo ich istnienia zachowały się tu rozrzucone drewniane domy oraz pomniki na cmentarzu. Są to rozproszone osady w dolinach Čergova, których mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, pracą w lesie, wypalaniem węgla drzewnego oraz produkcją gontów i koryt. Przed wyruszeniem w dalszą drogę nie zapomnijcie również ferrata „Stary kamieniołom”, która znajduje się zaledwie kilkadziesiąt metrów poniżej parkingu przy kolejce linowej. W miejscu dawnego kamieniołomu znajduje się kilka drabinek i łańcuchów, które prowadzą do mostka z widokiem na Łysą. Z powrotem można wrócić tą samą trasą lub leśną ścieżką.
Serce regionu – Zamek Šariš
Z dzikiej przyrody Čergova przenosimy się do miejsca, które jest symbolem całego regionu, do Zamek Szarysz. Ten królewski zamek z XIII wieku pełnił funkcję zamku powiatowego. W odróżnieniu od sąsiednich zamków strażniczych miał za zadanie kontrolować ważne szlaki krajowe i handlowe prowadzące na Spisz i do Polski, a przede wszystkim trasę przez dolinę Torysy. Na przestrzeni wieków stał się własnością wielu znaczących rodów szlacheckich i odegrał ważną rolę również podczas walk przeciwko Turkom. W swojej historii zamek odwiedziło wielu królów węgierskich, w tym Bela IV i Mateusz Korwin. Później stopniowo tracił na znaczeniu, a po wybuchu prochu strzelniczego zaczął niszczeć. Dominującym elementem zamku jest 14 baszt oraz odrestaurowana wieża donżon, z której przy dobrej widoczności rozciąga się widok na cały region, w tym na trzy sąsiednie zamki i trzy sąsiednie kraje. Zamek jest otwarty codziennie, a od wtorku do niedzieli można skorzystać z usług przewodnika, w tym z wejścia na donżon. Samochód można zaparkować na parkingu u podnóża zamku, a podążając żółtym szlakiem, dotrze się tu w ciągu godziny. Trasa prowadzi przez las i jest umiarkowanie trudna, odpowiednia również dla rodzin z dziećmi.
Historia wydobycia soli
Będziemy kontynuować nasze odkrywanie historii, ale tym razem cofniemy się o kilka stuleci. Przenosimy się do Solivar, gdzie znajduje się narodowy zabytek kultury – wyjątkowy kompleks obiektów technicznych służących do wydobywania i warzenia soli z solanki. Pochodzi on z XVII wieku i należy do najważniejszych zabytków techniki na Słowacji. Można tu dowiedzieć się wielu ciekawych informacji na temat wydobycia, produkcji, przetwarzania i wykorzystania soli z Prešova. Ten wyjątkowy kompleks jest objęty ochroną jako strefa zabytkowa Soľná Baňa i można tu znaleźć wiele zabytków technicznych, takich jak szyb Leopold z budynkiem gápľa, czeterne, huta, warzelnia, magazyn soli, warsztaty kowalskie oraz klopačka. Część obiektów technicznych jest udostępniona w ramach Słowackiego Muzeum Techniki – Muzeum Solivar, którego godziny otwarcia można znaleźć na stronie internetowej muzeum. Jeśli chcecie jeszcze bardziej „urozmaicić“ swoją wycieczkę, jedźcie dalej rowerami trasą Cykloželezničkou aż do wodnego zbiornik Sigord. Można pospacerować wokół zbiornika wodnego, urządzić tu piknik lub odpocząć, podziwiając widok na Slanské vrchy. Nie przegapcie też ścieżki edukacyjnej znanej jako „Sigordské koľečko”, którą można pokonać spokojnym tempem w około 30 minut. Na trasie znajdują się tablice informacyjne przedstawiające lokalną faunę oraz drewniany most nad potokiem Delňa. Ścieżka jest odpowiednia dla rodzin z dziećmi, turystów rekreacyjnych, a także osób, które szukają jedynie krótkiego spaceru na łonie natury.
Drewniane świątynie
Ostatnim przystankiem na trasie śladami najbogatszego mieszkańca regionu Šariš jest miejscowość Brežany. Znajduje się tu drewniana cerkiew greckokatolicka św. Łukasza Ewangelisty, który zalicza się do świątyń Karpacka Droga Drewniana. Kościół pochodzi z 1727 roku, a jego dominującym elementem jest ikonostas złożony z czterech rzędów ikon z 1733 roku. Wyróżnia się tym, że w górnej części brakuje tradycyjnego przedstawienia Ukrzyżowania lub krzyża, co jest niezwykłe w ikonografii kościołów. Główny ołtarz barokowy pochodzi z 1782 roku i zdobi go obraz „Koronacja Matki Boskiej” autorstwa Františka Ferdynandyho. W latach 50. XX wieku miejscowi wierni przeszli na obrządek rzymskokatolicki i zaczęli wykorzystywać kościół do odprawiania nabożeństw, choć nadal pozostawał on własnością Kościoła greckokatolickiego. Kościół stanowi część zabytkowego cmentarza, na którym znajdują się groby i krzyże starsze niż sto lat. W regionie Šariš można znaleźć również inne drewniane kościółki, na przykład: Drewniany kościół św. Michała Archanioła UNESCO w Ladomírovo, Drewniany kościół Opieki Najświętszej Bogurodzicy w Hunkowcach, Drewniany kościół św. Mikołaja w Bodružali, Drewniany kościół św. Paraskewy w Svidniku, drewniany kościół św. Wielkiego Męczennika Dimitriusza z Soluni w Medveďom oraz drewniany kościół greckokatolicki poświęcony spotkaniu Pana z Symeonem w Kožanach.
Co zatem sprawia, że Šarišana jest naprawdę bogaty? Nie są to skrzynie pełne złota ani skarby ukryte za murami zamku. Jego bogactwem są miejsca, opowieści i przeżycia, których nie da się wycenić pieniędzmi. Widok z Lysej, od wieków ukryte w murach zamku Šariš, sól, która rozsławiła Prešov, spokój przy Sigord czy zapach drewna w starożytnej świątyni w Brežanoch – każdy z przystanków ukazuje inne oblicze regionu Šariš.
Wyruszcie więc śladami najbogatszego mieszkańca regionu Šariš i odkryjcie region, w którym nawet wy możecie przez chwilę poczuć się bogaci. A ponieważ w wielu miejscach naprawdę może nie być nikogo, kogo moglibyście poprosić o wspólne zdjęcie, lepiej nie zapomnijcie zabrać ze sobą kijka do selfie. W Šarišie przekonacie się bowiem, że największym luksusem jest posiadanie całego tego piękna niemal wyłącznie dla siebie.
Źródło: OOCR RŠ
Źródło zdjęć: OOCR RŠ
