{"id":4078,"date":"2026-03-20T11:21:42","date_gmt":"2026-03-20T10:21:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?post_type=vyznamna-tvar&p=4078"},"modified":"2026-04-01T10:56:44","modified_gmt":"2026-04-01T09:56:44","slug":"alexander-duchnovic","status":"publish","type":"vyznamna-tvar","link":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/","title":{"rendered":"Alexander Duchnovich"},"content":{"rendered":"

Aleksander Duchnowicz by\u0142 rusi\u0144skim dzia\u0142aczem odrodzenia narodowego, pisarzem, pedagogiem i ksi\u0119dzem greckokatolickim, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie ksi\u0119dza greckokatolickiego 24 kwietnia 1803 roku. Uko\u0144czy\u0142 gimnazjum w U\u017chorodzie. Studiowa\u0142 filozofi\u0119 w Koszycach i teologi\u0119 w U\u017chorodzie. W latach 1830-1834 by\u0142 nauczycielem w U\u017chorodzie, proboszczem we wsiach Koml\u00f3\u0161 (dzi\u015b Chme\u013eov\u00e1), Chme\u013eov, Belove\u017ea. Mieszka\u0142 w Bia\u0142owie\u017cy przez cztery lata i zosta\u0142 tam wys\u0142any przez biskupa Gregora Tarkovi\u010da. To w\u0142a\u015bnie w tym okresie Duchnowicz postanowi\u0142 bardziej zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w godne \u017cycie Rusin\u00f3w. Zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 w swoim ojczystym j\u0119zyku (do tej pory pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 w\u0119gierskim i rosyjskim). W Bia\u0142owie\u017cy napisa\u0142 lub opracowa\u0142 sw\u00f3j r\u0119kopi\u015bmienny zbi\u00f3r \u201ePrivitatae cogitationes\u201c, kt\u00f3ry zawiera utwory z lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku i daje og\u00f3lny obraz jego tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej w tym okresie. W Bia\u0142owie\u017cy pe\u0142ni\u0142 g\u0142\u00f3wnie obowi\u0105zki ko\u015bcielne (proboszcz - svyashchenik). Ponadto naucza\u0142 dzieci i doros\u0142ych. Uczy\u0142 dzieci w ich ojczystym j\u0119zyku, a tak\u017ce w szkole zwraca\u0142 uwag\u0119 na nauk\u0119 podstaw pracy na roli, zw\u0142aszcza ogrodnictwa i sadownictwa.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1838-1844 by\u0142 notariuszem biskupim w U\u017chorodzie. Od 1844 r. by\u0142 kanonikiem w Preszowie, a tak\u017ce inspektorem szkolnym. Uczy\u0142 j\u0119zyka rosyjskiego i \u0142aciny w greckokatolickim gimnazjum w Preszowie. W 1847 r. by\u0142 przedstawicielem biskupstwa preszowskiego na ostatniej w\u0119gierskiej radzie stan\u00f3w. W tym samym roku opublikowa\u0142 sylabariusz zatytu\u0142owany Knyzycja chyta\u013enaja dla na\u010dynaju\u0161\u010dych. Opublikowa\u0142 w nim r\u00f3wnie\u017c opowiadanie Obraz zhizni (po s\u0142owacku Obraz zhizni zhizni), napisane przez zaledwie 12-letniego Anatolija Kralickiego. W 1854 roku opublikowa\u0142 Liturgicheskii Katechizis, ili objasenie sv. Liturgii i nekotorych cerkovnych obrjadov.<\/p>\n\n\n\n

W 1862 r. za\u0142o\u017cy\u0142 (wraz z innymi przedstawicielami rusi\u0144skiego ruchu narodowego) Obshchestvo svjatoho Ioanna Krestitelja i Predte\u010di (Towarzystwo \u015bw. Jana Chrzciciela, 1862-1874). Towarzystwo dzia\u0142a\u0142o w latach 1862-1874; zosta\u0142o przywr\u00f3cone w 2003 roku. Towarzystwo pierwotnie wspiera\u0142o ubogich rusi\u0144skich student\u00f3w w ich studiach. Programem odrestaurowanego stowarzyszenia jest rozw\u00f3j religijny, narodowy i kulturalny Rusin\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Od 1990 roku jego imieniem nazwano Teatr Rusi\u0144ski im. Aleksandra Duchnowicza w Preszowie.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>https:\/\/sk.wikipedia.org\/wiki\/Alexander_Duchnovi\u010d
\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia:<\/strong> Autor: oryginalnie przes\u0142ane przez DDima w projekcie Wikipedia (angielski) - http:\/\/www.ukrstor.com\/ukrstor\/dukhn.jpg, Wolna praca, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=9460987<\/p>","protected":false},"featured_media":4276,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"kategoria-vyznamnych-tvari":[230],"oblast-posobenia":[233,232,231],"class_list":["post-4078","vyznamna-tvar","type-vyznamna-tvar","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-vyznamnych-tvari-historicka-osobnost","oblast-posobenia-literatura","oblast-posobenia-pedagogika","oblast-posobenia-teologia"],"acf":[],"yoast_head":"\nAlexander Duchnovi\u010d - OOCR \u0160ari\u0161<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Alexander Duchnovi\u010d bol v\u00fdznamn\u00fd rus\u00ednsky budite\u013e a v\u00fdrazn\u00e1 tv\u00e1r gr\u00e9ckokatol\u00edckej cirkvi. je po \u0148om pomenovan\u00e9 rus\u00ednske divadlo v Pre\u0161ove.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Alexander Duchnovi\u010d\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Alexander Duchnovi\u010d bol v\u00fdznamn\u00fd rus\u00ednsky budite\u013e a v\u00fdrazn\u00e1 tv\u00e1r gr\u00e9ckokatol\u00edckej cirkvi. je po \u0148om pomenovan\u00e9 rus\u00ednske divadlo v Pre\u0161ove.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"OOCR \u0160ari\u0161\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-01T09:56:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/alexander-duchnovic-vyznamne-tvare-regionu-oocrrs.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/\",\"name\":\"Alexander Duchnovi\u010d - OOCR \u0160ari\u0161\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/alexander-duchnovic-vyznamne-tvare-regionu-oocrrs.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-20T10:21:42+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-01T09:56:44+00:00\",\"description\":\"Alexander Duchnovi\u010d bol v\u00fdznamn\u00fd rus\u00ednsky budite\u013e a v\u00fdrazn\u00e1 tv\u00e1r gr\u00e9ckokatol\u00edckej cirkvi. je po \u0148om pomenovan\u00e9 rus\u00ednske divadlo v Pre\u0161ove.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/alexander-duchnovic-vyznamne-tvare-regionu-oocrrs.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/alexander-duchnovic-vyznamne-tvare-regionu-oocrrs.jpg\",\"width\":500,\"height\":500},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Domov\",\"item\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"V\u00fdznamn\u00e9 tv\u00e1re regi\u00f3nu\",\"item\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamne-tvare-regionu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Alexander Duchnovi\u010d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/\",\"name\":\"OOCR \u0160ari\u0161\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Alexander Duchnovi\u010d - OOCR \u0160ari\u0161","description":"Alexander Duchnovi\u010d bol v\u00fdznamn\u00fd rus\u00ednsky budite\u013e a v\u00fdrazn\u00e1 tv\u00e1r gr\u00e9ckokatol\u00edckej cirkvi. je po \u0148om pomenovan\u00e9 rus\u00ednske divadlo v Pre\u0161ove.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Alexander Duchnovi\u010d","og_description":"Alexander Duchnovi\u010d bol v\u00fdznamn\u00fd rus\u00ednsky budite\u013e a v\u00fdrazn\u00e1 tv\u00e1r gr\u00e9ckokatol\u00edckej cirkvi. je po \u0148om pomenovan\u00e9 rus\u00ednske divadlo v Pre\u0161ove.","og_url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/","og_site_name":"OOCR \u0160ari\u0161","article_modified_time":"2026-04-01T09:56:44+00:00","og_image":[{"width":500,"height":500,"url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/alexander-duchnovic-vyznamne-tvare-regionu-oocrrs.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/","name":"Alexander Duchnovi\u010d - OOCR \u0160ari\u0161","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/alexander-duchnovic-vyznamne-tvare-regionu-oocrrs.jpg","datePublished":"2026-03-20T10:21:42+00:00","dateModified":"2026-04-01T09:56:44+00:00","description":"Alexander Duchnovi\u010d bol v\u00fdznamn\u00fd rus\u00ednsky budite\u013e a v\u00fdrazn\u00e1 tv\u00e1r gr\u00e9ckokatol\u00edckej cirkvi. je po \u0148om pomenovan\u00e9 rus\u00ednske divadlo v Pre\u0161ove.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/alexander-duchnovic-vyznamne-tvare-regionu-oocrrs.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/alexander-duchnovic-vyznamne-tvare-regionu-oocrrs.jpg","width":500,"height":500},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamna-tvar\/alexander-duchnovic\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Domov","item":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"V\u00fdznamn\u00e9 tv\u00e1re regi\u00f3nu","item":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/vyznamne-tvare-regionu\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Alexander Duchnovi\u010d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/","name":"OOCR \u0160ari\u0161","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/vyznamna-tvar\/4078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/vyznamna-tvar"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/vyznamna-tvar"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-vyznamnych-tvari","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-vyznamnych-tvari?post=4078"},{"taxonomy":"oblast-posobenia","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/oblast-posobenia?post=4078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}