{"id":2537,"date":"2026-01-07T12:45:11","date_gmt":"2026-01-07T11:45:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?post_type=nabozensky-turizmus&p=2537"},"modified":"2026-09-03T11:39:04","modified_gmt":"2026-09-03T10:39:04","slug":"ortodoxna-synagoga","status":"publish","type":"nabozensky-turizmus","link":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/nabozensky-turizmus\/ortodoxna-synagoga\/","title":{"rendered":"Ortodoksyjna synagoga w Preszowie"},"content":{"rendered":"

Ortodoksyjna synagoga w Preszowie<\/strong> nale\u017cy do najwa\u017cniejszych zabytk\u00f3w \u017cydowskich na S\u0142owacji. Znajduje si\u0119 na terenie historycznego kompleksu dawnej ortodoksyjnej gminy \u017cydowskiej i do dzi\u015b pe\u0142ni swoj\u0105 pierwotn\u0105 funkcj\u0119. Budynek z ko\u0144ca XIX wieku przyci\u0105ga uwag\u0119 nie tylko architektur\u0105, ale tak\u017ce zachowanym wn\u0119trzem i znacz\u0105c\u0105 ekspozycj\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 kulturze \u017cydowskiej.<\/p>\n\n\n\n

Synagoga w stylu maureta\u0144skim<\/h2>\n\n\n\n

Synagoga zosta\u0142a zbudowana w roku 1898 r. przez firm\u0119 Kollacsek i Wirth<\/strong> zgodnie z projektem inspirowanym synagog\u0105 w Tokaju. Dwupi\u0119trowy budynek zosta\u0142 zaprojektowany w stylu neoroma\u0144sko-maureta\u0144skim, kt\u00f3ry uzupe\u0142nia szereg element\u00f3w nawi\u0105zuj\u0105cych do sztuki orientalnej. Z zewn\u0105trz budynek sprawia wra\u017cenie do\u015b\u0107 surowego, jednak wn\u0119trze skrywa bogato zdobion\u0105 przestrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 przede wszystkim ozdobne malowid\u0142a \u015bcienne<\/strong>, kt\u00f3re pomimo uszkodze\u0144 budynku zachowa\u0142y si\u0119 w wyrazistej kolorystyce i pierwotnym uk\u0142adzie kompozycyjnym. Do najcenniejszych element\u00f3w wyposa\u017cenia wn\u0119trz nale\u017cy artystycznie wykonany o\u0142tarz, znany jako aron hakodesh<\/strong>, oraz almemor \u2013 miejsce przeznaczone do czytania Tory.<\/p>\n\n\n\n

Miejsce zwi\u0105zane z histori\u0105 \u017byd\u00f3w z Pre\u0161ova<\/h2>\n\n\n\n

Synagoga ortodoksyjna by\u0142a wykorzystywana do cel\u00f3w religijnych a\u017c do czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. W roku 1942<\/strong> Jej okolice sta\u0142y si\u0119 miejscem gromadzenia si\u0119 \u017byd\u00f3w z Preszowa przed deportacjami. Stamt\u0105d tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w miasta wywieziono w transportach.<\/p>\n\n\n\n

W czasie okupacji Pre\u0161ova armia niemiecka wykorzystywa\u0142a ten budynek jako stajni\u0119 i gara\u017c. Po zako\u0144czeniu wojny synagoga zosta\u0142a poddana niezb\u0119dnym naprawom i uzupe\u0142niono jej wyposa\u017cenie wewn\u0119trzne. W pa\u017adzierniku 1948 roku zosta\u0142a ponownie uroczy\u015bcie po\u015bwi\u0119cona.<\/p>\n\n\n\n

O tragicznych wydarzeniach Holokaustu przypomina r\u00f3wnie\u017c pomnik po\u015bwi\u0119cony ponad sze\u015bciu tysi\u0105com ofiar Holokaustu z Pre\u0161ova i okolic<\/strong>, kt\u00f3ry zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty na dziedzi\u0144cu synagogi w sierpniu 1991 roku.<\/p>\n\n\n\n

Kolekcja judaik\u00f3w Bark\u00e1ny'ego<\/h2>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015bci\u0105 synagogi jest r\u00f3wnie\u017c Kolekcja judaik\u00f3w Bark\u00e1ny'ego<\/strong>, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 w galerii kobiecej. Wystawa prezentuje przedmioty zwi\u0105zane z kultur\u0105 \u017cydowsk\u0105 i \u017cyciem religijnym i stanowi cz\u0119\u015b\u0107 Muzeum Kultury \u017bydowskiej.<\/p>\n\n\n\n

Synagoga stanowi jednocze\u015bnie cz\u0119\u015b\u0107 historycznego kompleksu \u017cydowskich instytucji gminnych, kt\u00f3ry powstawa\u0142 poza murami miejskimi od lat 80. XIX wieku. Kompleks ten obejmowa\u0142, opr\u00f3cz synagogi, r\u00f3wnie\u017c inne budynki zwi\u0105zane z funkcjonowaniem ortodoksyjnej gminy \u017cydowskiej.<\/p>\n\n\n\n

Synagoga ortodoksyjna dzisiaj<\/h2>\n\n\n\n

Synagoga jest do dzi\u015b wykorzystywana jako kaplica<\/strong> i stanowi \u017cyw\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cydowskiego dziedzictwa kulturowego Pre\u0161ova. Zachowane elementy architektoniczne, zabytkowe wyposa\u017cenie oraz ekspozycja muzealna sprawiaj\u0105, \u017ce jest to wa\u017cne miejsce pozwalaj\u0105ce pozna\u0107 histori\u0119 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej we wschodniej S\u0142owacji.<\/p>\n\n\n\n

Zwiedzanie synagogi ortodoksyjnej pozwala pozna\u0107 nie tylko architektur\u0119 XIX wieku, ale tak\u017ce histori\u0119 spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3ra stanowi\u0142a istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia spo\u0142ecznego Pre\u0161ova. Jest to zabytek, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy architektur\u0119, religi\u0119, kultur\u0119 i pami\u0119\u0107 o ofiarach Holokaustu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: OOCR R\u0160
\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119\u0107: OOCR R\u0160<\/p>","protected":false},"featured_media":6094,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"kategoria-poi":[168,206],"lokalita":[26],"sezona-poi":[12],"trvanie-vyletu":[180,194],"class_list":["post-2537","nabozensky-turizmus","type-nabozensky-turizmus","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-poi-nabozensky-turizmus","kategoria-poi-synagogy","lokalita-mesto-presov","sezona-poi-celorocne","trvanie-vyletu-poldenne-vylety","trvanie-vyletu-skolske-vylety"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/nabozensky-turizmus\/2537","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/nabozensky-turizmus"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/nabozensky-turizmus"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-poi?post=2537"},{"taxonomy":"lokalita","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lokalita?post=2537"},{"taxonomy":"sezona-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/sezona-poi?post=2537"},{"taxonomy":"trvanie-vyletu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/trvanie-vyletu?post=2537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}