{"id":2529,"date":"2026-01-07T12:45:13","date_gmt":"2026-01-07T11:45:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?post_type=nabozensky-turizmus&#038;p=2529"},"modified":"2026-02-05T13:33:03","modified_gmt":"2026-02-05T12:33:03","slug":"kostol-sv-jakuba-velky-saris","status":"publish","type":"nabozensky-turizmus","link":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/nabozensky-turizmus\/kostol-sv-jakuba-velky-saris\/","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba w Wielkim Szaryszu"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwotnie roma\u0144sko-gotycki jednonawowy, dzi\u015b tr\u00f3jnawowy ko\u015bci\u00f3\u0142 z kwadratowym prezbiterium, p\u00f3\u0142nocn\u0105 zakrysti\u0105, zachodni\u0105 wie\u017c\u0105 i bocznymi kaplicami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zbudowany prawdopodobnie w tym samym czasie co zamek \u0160ari\u0161, jako jednonawowa budowla z masywn\u0105 wie\u017c\u0105 zachodni\u0105 i kwadratowym prezbiterium sklepionym krzy\u017cowo-\u017cebrowo, do kt\u00f3rego od strony p\u00f3\u0142nocnej przylega\u0142a podobnie sklepiona zakrystia. Wkr\u00f3tce po jego wybudowaniu wn\u0119trze zosta\u0142o ozdobione malowid\u0142ami \u015bciennymi.<br>Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest wzmiankowany w 1262 r., kiedy parafia zosta\u0142a usuni\u0119ta spod jurysdykcji archidiakona. Jednak ju\u017c w 1248 r. wspomina si\u0119 o dziesi\u0119cinach z Wielkiego Szarisza. Eksperci zak\u0142adaj\u0105, \u017ce na miejscu obecnego budynku m\u00f3g\u0142 znajdowa\u0107 si\u0119 jeszcze starszy ko\u015bci\u00f3\u0142.<br>Ko\u015bci\u00f3\u0142 przeszed\u0142 gruntown\u0105 przebudow\u0119 w 1656 roku, kiedy to nawa zosta\u0142a podzielona wbudowanymi filarami na tr\u00f3jnawow\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a na nowo sklepiona. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 gotyckich okien ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c zmieniona i powi\u0119kszona w stylu barokowym. W zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 nawy wbudowano trybun\u0119, a do po\u0142udniowej strony wie\u017cy dobudowano mniejsz\u0105 przybud\u00f3wk\u0119.<br>\u015aredniowieczna forma budowli zosta\u0142a jeszcze bardziej st\u0142umiona w ostatniej tercji XVIII wieku, kiedy to po po\u0142udniowej i p\u00f3\u0142nocnej stronie nawy dobudowano boczne kaplice. Dzi\u0119ki nim plan ko\u015bcio\u0142a przybra\u0142 kszta\u0142t krzy\u017ca. W 1869 roku wie\u017ca zosta\u0142a podwy\u017cszona o jedn\u0105 kondygnacj\u0119 i ponownie pokryta dachem.<br>Ostatnia kompleksowa renowacja ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142a przeprowadzona w latach 1995-1999. Odrestaurowano jego zewn\u0119trzn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 i zaprezentowano zamurowane wschodnie okno prezbiterium. W 1998 roku przeprowadzono r\u00f3wnie\u017c prace we wn\u0119trzu, gdzie odkryto \u015bredniowieczne malowid\u0142a \u015bcienne z XIII-XIV wieku z motywami bizantyjskimi.<br>Pomimo barokowych przebud\u00f3w ko\u015bci\u00f3\u0142 stanowi cenny przyk\u0142ad \u015bredniowiecznej architektury z okresu przenikania si\u0119 styl\u00f3w roma\u0144skiego i gotyckiego na naszych terenach. Jedynie wie\u017ca i cz\u0119\u015b\u0107 prezbiterium zachowa\u0142y sw\u00f3j \u015bredniowieczny wygl\u0105d. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 detali architektonicznych na zewn\u0105trz zachowa\u0142a si\u0119 na wie\u017cy - zgrupowane okna, kilka rozetowych sze\u015bciodzielnych okien i gotycki portal do poddasza. Po wschodniej stronie prezbiterium znajduje si\u0119 gotyckie okno z cennym kamiennym maswerkiem. Bardzo podobne znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w ko\u015bciele w pobliskich \u017bupczanach. Prezbiterium i zakrystia, po\u0142\u0105czone gotyckim portalem, s\u0105 sklepione ci\u0119\u017ckim sklepieniem krzy\u017cowo-\u017cebrowym z okr\u0105g\u0142ymi \u0107wiekami, kt\u00f3re s\u0105 ozdobione p\u0142askorze\u017ab\u0105 rozety i li\u015bci d\u0119bu. Z oko\u0142o 1300 roku zachowa\u0142a si\u0119 gotycka kamienna chrzcielnica. W p\u00f3\u0142nocnej \u015bcianie prezbiterium znajduje si\u0119 p\u00f3\u017anogotyckie kamienne pastoforium z \u0142ukiem w kszta\u0142cie grzbietu os\u0142a. Odkopane \u015bredniowieczne malowid\u0142a \u015bcienne nale\u017c\u0105 do dw\u00f3ch etap\u00f3w dekoracji. Starsz\u0105, p\u00f3\u017anoroma\u0144sk\u0105 reprezentuje fragment sceny Biczowania z cyklu chrystologicznego na p\u00f3\u0142nocnej \u015bcianie nawy. Nieco m\u0142odszy jest fresk ze scen\u0105 Ukrzy\u017cowania po lewej stronie \u0142uku triumfalnego, kt\u00f3ry eksperci datuj\u0105 na oko\u0142o 1300 rok. W po\u0142udniowej \u015bcianie prezbiterium znajduje si\u0119 nagrobek Daniela Hrabeciusa de Turocz z 1645 roku.<\/p>","protected":false},"featured_media":2530,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"kategoria-poi":[168,169],"lokalita":[28],"sezona-poi":[12],"trvanie-vyletu":[217,180],"class_list":["post-2529","nabozensky-turizmus","type-nabozensky-turizmus","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-poi-nabozensky-turizmus","kategoria-poi-kostoly","lokalita-presov-a-okolie","sezona-poi-celorocne","trvanie-vyletu-kratke-vylety","trvanie-vyletu-poldenne-vylety"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/nabozensky-turizmus\/2529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/nabozensky-turizmus"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/nabozensky-turizmus"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-poi?post=2529"},{"taxonomy":"lokalita","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lokalita?post=2529"},{"taxonomy":"sezona-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/sezona-poi?post=2529"},{"taxonomy":"trvanie-vyletu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/trvanie-vyletu?post=2529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}