zamkiem \u0160ari\u0161<\/a>. Pierwotnie mia\u0142 posta\u0107 budowli jednonawowej z pot\u0119\u017cn\u0105 zachodni\u0105 wie\u017c\u0105 i kwadratowym prezbiterium, kt\u00f3re zosta\u0142o pokryte krzy\u017cowym sklepieniem \u017cebrowym. Po p\u00f3\u0142nocnej stronie prezbiterium znajdowa\u0142a si\u0119 zakrystia z tym samym rodzajem sklepienia. Kr\u00f3tko po wybudowaniu wn\u0119trze \u015bwi\u0105tyni zosta\u0142o ozdobione malowid\u0142ami \u015bciennymi.<\/p>\n\n\n\nPierwsza pisemna wzmianka o ko\u015bciele pochodzi z 1262 roku, kiedy to miejscowa parafia zosta\u0142a wy\u0142\u0105czona spod jurysdykcji archidiakona. Ju\u017c w 1248 roku wspomina si\u0119 jednak o dziesi\u0119cinach z Wielkiego Szari\u0161a, co wskazuje na istnienie zaplecza ko\u015bcielnego we wsi jeszcze przed pierwsz\u0105 bezpo\u015bredni\u0105 wzmiank\u0105 o ko\u015bciele. Eksperci przypuszczaj\u0105 jednocze\u015bnie, \u017ce w miejscu dzisiejszej budowli mog\u0142a sta\u0107 jeszcze starsza \u015bwi\u0105tynia.<\/p>\n\n\n\n
Barokowe przebudowy i zmiany w XVIII i XIX wieku<\/h2>\n\n\n\n
W 1656 roku przeprowadzono gruntown\u0105 przebudow\u0119 ko\u015bcio\u0142a. Pierwotn\u0105 naw\u0119 podzielono za pomoc\u0105 wbudowanych filar\u00f3w na trzy nawy, kt\u00f3re nast\u0119pnie wyposa\u017cono w nowe sklepienia. Przebudowa obj\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 gotyckich okien, kt\u00f3re poszerzono i dostosowano do stylu barokowego. W zachodniej cz\u0119\u015bci nawy dodano galeri\u0119, a od strony po\u0142udniowej wie\u017cy dobudowano niewielk\u0105 przybud\u00f3wk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Kolejne prace budowlane mia\u0142y miejsce w ostatniej trzeciej cz\u0119\u015bci XVIII wieku, kiedy to po p\u00f3\u0142nocnej i po\u0142udniowej stronie nawy dobudowano boczne kaplice. Te dobud\u00f3wki zmieni\u0142y plan ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry przybra\u0142 kszta\u0142t krzy\u017ca. W 1869 roku zachodnia wie\u017ca zosta\u0142a podwy\u017cszona o jedno pi\u0119tro i otrzyma\u0142a nowy dach.<\/p>\n\n\n\n
Renowacja ko\u015bcio\u0142a i odkrycie \u015bredniowiecznych malowide\u0142<\/h2>\n\n\n\n
Ostatnia kompleksowa renowacja ko\u015bcio\u0142a mia\u0142a miejsce w latach 1995\u20131999. W ramach prac budowlanych odnowiono elewacj\u0119 oraz ods\u0142oni\u0119to zamurowane okno wschodnie prezbiterium. W 1998 roku przeprowadzono r\u00f3wnie\u017c prace wewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a, podczas kt\u00f3rych odkryto cenne \u015bredniowieczne malowid\u0142a \u015bcienne pochodz\u0105ce z XIII\u2013XIV wieku. Ich dekoracja zawiera r\u00f3wnie\u017c motywy pochodzenia bizantyjskiego.<\/p>\n\n\n\n
Odkryte malowid\u0142a przedstawiaj\u0105 dwa etapy ewolucji dekoracji ko\u015bcio\u0142a. Starsz\u0105, p\u00f3\u017anoroma\u0144sk\u0105 warstw\u0119 stanowi fragment sceny Biczowania, kt\u00f3ry jest cz\u0119\u015bci\u0105 cyklu chrystologicznego i znajduje si\u0119 na p\u00f3\u0142nocnej \u015bcianie nawy. Nowsza freska przedstawia Ukrzy\u017cowanie i znajduje si\u0119 po lewej stronie \u0142uku triumfalnego. Eksperci datuj\u0105 j\u0105 na oko\u0142o rok 1300.<\/p>\n\n\n\n
Zachowane zabytki architektury i sztuki<\/h2>\n\n\n\n
Chocia\u017c barokowe przebudowy znacznie zmieni\u0142y pierwotny wygl\u0105d ko\u015bcio\u0142a, wie\u017ca i cz\u0119\u015bciowo r\u00f3wnie\u017c prezbiterium zachowa\u0142y do dzi\u015b \u015bredniowieczny charakter. Najwi\u0119cej oryginalnych detali architektonicznych znajduje si\u0119 na wie\u017cy, gdzie mo\u017cna podziwia\u0107 okna po\u0142\u0105czone w grupy, liczne sze\u015bciolistne okna rozetowe oraz gotycki portal prowadz\u0105cy do podwie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Po wschodniej stronie prezbiterium znajduje si\u0119 gotyckie okno z cenn\u0105 kamienn\u0105 maswerk\u0105. Podobne okno znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w ko\u015bciele w pobliskich \u017bupczanach. Prezbiterium i zakrystia s\u0105 po\u0142\u0105czone gotyckim portalem, a przestrze\u0144 ta jest przykryta ci\u0119\u017ckim sklepieniem krzy\u017cowo-\u017cebrowym. Jego okr\u0105g\u0142e zworniki zdobi\u0105 reliefy przedstawiaj\u0105ce rozet\u0119 i li\u015bcie d\u0119bu.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d znacz\u0105cych zabytk\u00f3w sztuki w ko\u015bciele zachowa\u0142a si\u0119 gotycka kamienna chrzcielnica pochodz\u0105ca mniej wi\u0119cej z oko\u0142o 1300 roku. W p\u00f3\u0142nocnej \u015bcianie prezbiterium umieszczono p\u00f3\u017anogotyckie kamienne pastoporium z \u0142ukiem w kszta\u0142cie grzbietu os\u0142a. W po\u0142udniowej \u015bcianie prezbiterium znajduje si\u0119 nagrobek Daniela Hrabecia de Turocz z 1645 roku.<\/p>\n\n\n\n
Znaczenie historyczne i artystyczne<\/h2>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Ve\u013ekim \u0160ari\u017cu stanowi cenny przyk\u0142ad \u015bredniowiecznej architektury sakralnej na S\u0142owacji. Jego ewolucja architektoniczna odzwierciedla stopniowe przenikanie si\u0119 styl\u00f3w roma\u0144skiego i gotyckiego, a tak\u017ce p\u00f3\u017aniejsze przebudowy w stylu barokowym. Pomimo znacznych zmian budowlanych zachowa\u0142o si\u0119 w nim wiele cennych element\u00f3w \u015bredniowiecznych, w tym detale architektoniczne, kamienne artefakty i malowid\u0142a \u015bcienne.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lne znaczenie maj\u0105 freski z XIII\u2013XIV wieku, kt\u00f3re dokumentuj\u0105 rozw\u00f3j sakralnej dekoracji plastycznej. Zachowane elementy sprawiaj\u0105, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 ten jest wa\u017cnym zabytkiem historycznym i artystycznym, kt\u00f3ry pozwala pozna\u0107 oblicze \u015bredniowiecznej architektury ko\u015bcielnej w regionie \u0160ari\u0161a.<\/p>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: OOCR R\u0160
\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119\u0107: OOCR R\u0160<\/p>","protected":false},"featured_media":6468,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"kategoria-poi":[168,169],"lokalita":[28],"sezona-poi":[12],"trvanie-vyletu":[217],"class_list":["post-2529","nabozensky-turizmus","type-nabozensky-turizmus","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-poi-nabozensky-turizmus","kategoria-poi-kostoly","lokalita-presov-a-okolie","sezona-poi-celorocne","trvanie-vyletu-kratke-vylety"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/nabozensky-turizmus\/2529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/nabozensky-turizmus"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/nabozensky-turizmus"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-poi?post=2529"},{"taxonomy":"lokalita","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lokalita?post=2529"},{"taxonomy":"sezona-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/sezona-poi?post=2529"},{"taxonomy":"trvanie-vyletu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/trvanie-vyletu?post=2529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}