{"id":2169,"date":"2026-01-07T12:43:53","date_gmt":"2026-01-07T11:43:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?post_type=kultura-a-umenie&#038;p=2169"},"modified":"2026-02-11T10:54:34","modified_gmt":"2026-02-11T09:54:34","slug":"solivar-narodna-kulturna-pamiatka","status":"publish","type":"kultura-a-umenie","link":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/","title":{"rendered":"Narodowy pomnik kultury Solivar"},"content":{"rendered":"<h2>Narodowy pomnik kultury Solivar<\/h2>\nSolivar w Preszowie jest narodowym zabytkiem kultury i jednym z najwa\u017cniejszych zabytk\u00f3w techniki na S\u0142owacji. Jest to unikalny kompleks budynk\u00f3w technicznych do pompowania i warzenia soli z solanki, pochodz\u0105cy z XVII wieku. Budynki do wydobywania soli kamiennej i pompowania solanki w Solivarze obejmuj\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci szyb Leopold, cheterne (zbiorniki solanki), hut\u0119, warzelni\u0119, magazyn soli (komory), warsztaty kowalskie i ko\u0142atkarni\u0119 (obrotnic\u0119).\n\nSzyb Leopold by\u0142 centralnym obiektem i nale\u017cy go uzna\u0107 za najstarszy. Zacz\u0119to go dr\u0105\u017cy\u0107 w 1571 roku. Jest to d\u00f3\u0142 o g\u0142\u0119boko\u015bci 155 m, pierwotnie nazywany cesarskim. W 1674 r. zbudowano nad nim luk\u0119. Sam budynek i mechanizm wymaga\u0142y powa\u017cnych napraw (pierwsza w 1807 r., druga w 1844 r.). Mechanizm by\u0142 obracany przez cztery pary koni. Solank\u0119 pompowano w sk\u00f3rzanym miechu o pojemno\u015bci 5-7 hl. Solanki by\u0142y jednymi z najwi\u0119kszych w Europie \u015arodkowej.\n<h3>Modernizacja od XIX wieku<\/h3>\nZbiorniki do przechowywania wydobytej solanki zosta\u0142y zbudowane w 1815 roku. Na kamiennych podstawach znajduje si\u0119 osiem drewnianych zbiornik\u00f3w o pojemno\u015bci 1320 hl, \u0142\u0105cznie 10560 hl. Wszystkie zbiorniki tworzy\u0142y jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 i znajdowa\u0142y si\u0119 pod jednym dachem, konstrukcyjnie dostosowanym do ukszta\u0142towania terenu. Solanka by\u0142a doprowadzana do zbiornik\u00f3w ze zbiornika odsalaj\u0105cego drewnian\u0105 rur\u0105 z szybu Leopold. Z najni\u017cej po\u0142o\u017conego dodatkowego zbiornika, znajduj\u0105cego si\u0119 na poziomie gruntu grzbietu, solanka by\u0142a doprowadzana do zbiornika podgrzewaj\u0105cego, a nast\u0119pnie do basenu odparowuj\u0105cego.\n\nNa prze\u0142omie XVIII i XIX w. Wybudowano dwie warzelnie Franti\u0161ek i Ferdinand (zburzone w 1931 r.). Warzelnia Franti\u0161ek nie zachowa\u0142a si\u0119 w pierwotnej formie; sp\u0142on\u0119\u0142a doszcz\u0119tnie w po\u017carze w 1819 r. Solank\u0119 wt\u0142aczano do basenu wyparnego. S\u00f3l krystaliczn\u0105 wydobywano i przenoszono do kom\u00f3r okapowych, gdzie pozostawiano j\u0105 na oko\u0142o 24 godziny. Drewnianymi zsypami przenoszono j\u0105 do kom\u00f3r suszarniczych, a po 8 lub wi\u0119cej godzinach przenoszono do magazynu lub wysy\u0142ano.\n\nS\u00f3l by\u0142a transportowana z warzelni do magazynu na szynach w ma\u0142ych drewnianych w\u00f3zkach. Magazyn soli w swojej pierwotnej formie zosta\u0142 uko\u0144czony oko\u0142o 1825 r. By\u0142 to najbardziej imponuj\u0105cy architektonicznie budynek na ca\u0142ym terenie. Sp\u0142on\u0105\u0142 18 maja 1986 roku. Sp\u0142on\u0119\u0142a niepowtarzalna drewniana konstrukcja kratownicowa. Dla uzupe\u0142nienia chcieliby\u015bmy wspomnie\u0107 o dzwonnicy, kt\u00f3ra w dawnych czasach s\u0142u\u017cy\u0142a jako ko\u0142atka. Zbudowano j\u0105 na wzg\u00f3rzu - pag\u00f3rku. Pukanie w tablic\u0119 s\u0142u\u017cy\u0142o do og\u0142aszania g\u00f3rnikom lub pracownikom firmy g\u00f3rniczej pocz\u0105tku godzin pracy i innych wa\u017cnych lub nadzwyczajnych wydarze\u0144 (kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe). Przesta\u0142a pe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 funkcj\u0119 po I wojnie \u015bwiatowej.\n<h3>Unikalna \"Stara warzelnia soli\"<\/h3>\nTeren fabryki soli \u201eStar\u00fd solivar\u201c z prze\u0142omu XVIII i XIX wieku zosta\u0142 zachowany jako unikalny zabytek techniki, kt\u00f3ry nie ma konkurenta w dziedzinie zabytk\u00f3w techniki podobnego rodzaju na S\u0142owacji. Budowa i rozkwit tej fabryki jest w du\u017cej mierze zas\u0142ug\u0105 rz\u0105dowej i handlowej strategii Habsburg\u00f3w. Zosta\u0142a zbudowana z pomoc\u0105 cesarskich ekspert\u00f3w oraz dzi\u0119ki umiej\u0119tno\u015bciom i wytrwa\u0142o\u015bci miejscowej ludno\u015bci.\n\nW 2016 r. magazyn soli, kt\u00f3ry by\u0142 w ruinie od po\u017caru w 1986 r., zosta\u0142 otwarty dla szerokiej publiczno\u015bci w NKP Solivar. Nie s\u0142u\u017cy ju\u017c swojemu pierwotnemu celowi - przechowywaniu i dystrybucji soli, ale staje si\u0119 interesuj\u0105c\u0105 przestrzeni\u0105 funkcjonaln\u0105 o wielu zastosowaniach. W zrekonstruowanym budynku znajduje si\u0119 najwi\u0119ksza historycznie cenna sala centralna, z kt\u00f3rej wchodzi si\u0119 do poszczeg\u00f3lnych pomieszcze\u0144 - dawnych kom\u00f3r solnych. S\u0105 one podzielone na cz\u0119\u015b\u0107 muzealn\u0105, kongresow\u0105 oraz gospodarcz\u0105, przeznaczon\u0105 na pomieszczenia biurowe, gastronomiczne i sanitarne. Odrestaurowano r\u00f3wnie\u017c wie\u017c\u0119 magazynow\u0105, nad kt\u00f3r\u0105 g\u00f3ruje dzia\u0142aj\u0105cy zegar i dzwon.\n\nO Solivarze w Preszowie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c przeczyta\u0107 na wikipedii pod adresem <a href=\"https:\/\/sk.wikipedia.org\/wiki\/Solivar_(Pre%C5%A1ov)\">Solivar (Presz\u00f3w)<\/a>.\n\nJe\u015bli jeste\u015b ju\u017c w mie\u015bcie Presz\u00f3w, b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 odwiedzi\u0107 kilka innych wyj\u0105tkowych zabytk\u00f3w. Mo\u017cemy poleci\u0107 na przyk\u0142ad <a href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/katedralny-chram-sv-jana-krstitela\/\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 katedralny \u015bw. Jana Chrzciciela<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/nabozensky_turizmus\/muzeum-zidovskej-kultury-slovenske-narodne-muzeum\/\">Muzeum Kultury \u017bydowskiej<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/konkatedrala-sv-mikulasa\/\">Katedra \u015bw.<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/florianova-brana\/\">Florian's Gate<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/kostol-sv-jozefa\/\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw.<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/vodarenska-veza\/\">Wie\u017ca ci\u015bnie\u0144<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/nabozensky_turizmus\/kalvaria\/\">Kalwaria<\/a> itp.","protected":false},"featured_media":2180,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"kategoria-poi":[108,182],"lokalita":[26],"sezona-poi":[13,15,14,16],"trvanie-vyletu":[194],"class_list":["post-2169","kultura-a-umenie","type-kultura-a-umenie","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-poi-kultura-a-umenie","kategoria-poi-muzea-kultura-a-umenie","lokalita-mesto-presov","sezona-poi-jar","sezona-poi-jesen","sezona-poi-leto","sezona-poi-zima","trvanie-vyletu-skolske-vylety"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v26.3 (Yoast SEO v26.8) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka - OOCR \u0160ari\u0161<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka Solivar v Pre\u0161ove je n\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka a patr\u00ed medzi najv\u00fdznamnej\u0161ie...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"OOCR \u0160ari\u0161\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-11T09:54:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/solivar2-thumb.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/\",\"name\":\"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka - OOCR \u0160ari\u0161\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/solivar2-thumb.jpg\",\"datePublished\":\"2026-01-07T11:43:53+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-11T09:54:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/solivar2-thumb.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/solivar2-thumb.jpg\",\"width\":600,\"height\":400},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Domov\",\"item\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kult\u00fara a umenie v regi\u00f3ne\",\"item\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie-v-regione\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/\",\"name\":\"OOCR \u0160ari\u0161\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka - OOCR \u0160ari\u0161","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka","og_description":"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka Solivar v Pre\u0161ove je n\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka a patr\u00ed medzi najv\u00fdznamnej\u0161ie...","og_url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/","og_site_name":"OOCR \u0160ari\u0161","article_modified_time":"2026-02-11T09:54:34+00:00","og_image":[{"width":600,"height":400,"url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/solivar2-thumb.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/","name":"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka - OOCR \u0160ari\u0161","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/solivar2-thumb.jpg","datePublished":"2026-01-07T11:43:53+00:00","dateModified":"2026-02-11T09:54:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/solivar2-thumb.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/solivar2-thumb.jpg","width":600,"height":400},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie\/solivar-narodna-kulturna-pamiatka\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Domov","item":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kult\u00fara a umenie v regi\u00f3ne","item":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/kultura-a-umenie-v-regione\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Solivar N\u00e1rodn\u00e1 kult\u00farna pamiatka"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/","name":"OOCR \u0160ari\u0161","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kultura-a-umenie\/2169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kultura-a-umenie"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kultura-a-umenie"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-poi?post=2169"},{"taxonomy":"lokalita","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lokalita?post=2169"},{"taxonomy":"sezona-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/sezona-poi?post=2169"},{"taxonomy":"trvanie-vyletu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/trvanie-vyletu?post=2169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}