{"id":2152,"date":"2020-12-18T13:06:38","date_gmt":"2020-12-18T12:06:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/"},"modified":"2026-02-07T10:54:09","modified_gmt":"2026-02-07T09:54:09","slug":"rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty","status":"publish","type":"historia","link":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/","title":{"rendered":"Dw\u00f3r Rakoci w Wielkim Szaryszu - wymar\u0142y"},"content":{"rendered":"<p>Dw\u00f3r zosta\u0142 zbudowany na ruinach dawnego klasztoru augustian\u00f3w i przypuszcza si\u0119, \u017ce zosta\u0142 zbudowany z materia\u0142u budowlanego tego klasztoru. Wed\u0142ug zachowanych cech morfologicznych zosta\u0142 zbudowany w XVII wieku. W 1645 roku maj\u0105tek zamkowy \u0160ari\u0161 zosta\u0142 nabyty przez rodzin\u0119 Rakoci. Wcze\u015bniej posiad\u0142o\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do rodziny Per\u00e9nyi, kt\u00f3ra by\u0142a r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielem zamku \u0160ari\u0161. Z rodu Rakockich najbardziej znanym w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Franti\u0161ek R\u00e1koczi II, kt\u00f3ry zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c uroczy\u015bcie mianowany dziedzicznym hrabi\u0105 Szarisza i nazywany \u201ehrabi\u0105 Szarisza\u201c. W 1701 r., w zwi\u0105zku z przygotowaniami do powstania stan\u00f3w, zosta\u0142 aresztowany i przewieziony na przes\u0142uchanie do Preszowa.<\/p>\n\n\n\n<p>Po Franciszku R\u00e1koci dw\u00f3r nale\u017ca\u0142 do jego siostry Julii de Aspermont, p\u00f3\u017aniej do rodziny Sirmay, a w XIX wieku zosta\u0142 o\u017ceniony przez polskiego szlachcica J\u00f3zefa B. Lu\u017eensk\u00fd de Reglice, kt\u00f3rego syn zosta\u0142 zastrzelony w pojedynku i pochowany w miejscowej kaplicy \u015bw. El\u017cbiety. Na prze\u0142omie XIX i XX wieku w\u0142a\u015bcicielem maj\u0105tku by\u0142 Gejza Pulsk\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnych fotografii i rysunk\u00f3w z pierwszej po\u0142owy XX wieku by\u0142 to renesansowy budynek wykonany w duchu typologii renesansowych dwor\u00f3w blokowych z naro\u017cnymi wie\u017cami. Dw\u00f3r Ve\u013eko\u0161ari\u0161sk\u00fd mia\u0142 dwie cylindryczne naro\u017cne wie\u017ce na przedniej wschodniej fasadzie, przymocowane do prostok\u0105tnej bry\u0142y samego budynku. Trzecia formacja przypominaj\u0105ca wie\u017c\u0119 znajdowa\u0142a si\u0119 w zachodnim skrzydle dziedzi\u0144ca i najprawdopodobniej by\u0142a rur\u0105 schodow\u0105. Dw\u00f3r by\u0142 dwukondygnacyjny, nakryty dachem dwuspadowym, po\u0142\u0105czonym z mansard\u0105 od strony p\u00f3\u0142nocnej. Ponad kalenic\u0119 dachu wystawa\u0142y otynkowane kominy z poziom\u0105 artykulacj\u0105 gzymsow\u0105. Naro\u017cne wie\u017ce nakrywa\u0142y dachy na sygnaturk\u0119, kryte gontem. Na parterze dworu zachowa\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bciowo oryginalne prostok\u0105tne kamienne obramienia okien, zako\u0144czone prostym profilowanym gzymsem. We wn\u0119trzu pierwszego pi\u0119tra znajdowa\u0142y si\u0119 renesansowe sklepienia kolebkowe z lunetami. Sklepienie lunetowe nad klatk\u0105 schodow\u0105 osadzone by\u0142o na kolumnie, z kanelowanym trzonem u g\u00f3ry i pilastrem przy o\u015bcie\u017cach. Okno na pierwszym pi\u0119trze by\u0142o prostok\u0105tne, z niewielk\u0105 wn\u0119k\u0105 segmentow\u0105. Dolne by\u0142y zakratowane.<\/p>\n\n\n\n<p>Dw\u00f3r zosta\u0142 uszkodzony podczas I wojny \u015bwiatowej i po po\u017carze, kt\u00f3ry wybuch\u0142 13.9.1948 r. i rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na dw\u00f3r. To by\u0142o jego zgub\u0105, wi\u0119c zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej zburzony.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f3wi si\u0119, \u017ce podczas rozbi\u00f3rki materia\u0142 zosta\u0142 rozebrany w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w, podobnie jak meble, kt\u00f3re pozosta\u0142y we dworze. Dzi\u015b na jego terenie znajduje si\u0119 boisko pi\u0142karskie, a jego oficyna, kt\u00f3ra zosta\u0142a przekszta\u0142cona w dom mieszkalny, nadal stoi. Do dworu nale\u017ca\u0142a r\u00f3wnie\u017c kaplica \u015bw. Kunhuta, aleja, piwnica i inne budynki gospodarcze.<\/p>\n\n\n\n<p>Na terenie niegdy\u015b s\u0142ynnego dworu zachowa\u0142a si\u0119 studnia i spichlerz. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce w studni znajdowa\u0142o si\u0119 wej\u015bcie do tajnego przej\u015bcia, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142o j\u0105 z dworem.<\/p>\n\n\n\n<p>Otoczenie dworu sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z pi\u0119knego parku i ogrodu, kt\u00f3rym opiekowa\u0142a si\u0119 Ilona Zr\u00ednyi. Ogrodnictwo by\u0142o rodzinn\u0105 tradycj\u0105 R\u00e1koczich. W pi\u0119knych ogrodach dworu Velko\u0161ari\u0161 ksi\u0119\u017cna uprawia\u0142a r\u00f3wnie\u017c figi, rozmaryn, fio\u0142ki, go\u017adziki, r\u00f3\u017ce, strelicje i bratki aksamitki. W ogrodzie znajdowa\u0142a si\u0119 aleja kasztanowa. Do dzi\u015b zachowa\u0142a si\u0119 lipa drobnolistna, kt\u00f3rej wiek szacuje si\u0119 na 350-400 lat.<\/p>\n\n\n\n<p>Zachowa\u0142o si\u0119 niewiele zdj\u0119\u0107 i obraz\u00f3w dworu. Chwa\u0142\u0119 dworu R\u00e1koci dokumentuje jedynie kamie\u0144 pami\u0105tkowy z grawerunkiem dworu i napisem \u201eDw\u00f3r R\u00e1koci\". Jest on obecnie przechowywany przez miasto w depozycie.<\/p>\n\n\n\n<p>Dw\u00f3r jest cz\u0119\u015bci\u0105\u00a0<a href=\"http:\/\/www.sarisskahradnacesta.sk\/\">\u0160ari\u0161 Castle Road<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: miasto Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161<\/p>\n\n\n\n<p>Zdj\u0119cie: index.hu, pinterest.hu, FB S\u0142owacja na zdj\u0119ciach historycznych<\/p>","protected":false},"featured_media":1959,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"kategoria-poi":[105,173],"lokalita":[28],"sezona-poi":[],"trvanie-vyletu":[194],"class_list":["post-2152","historia","type-historia","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-poi-historia","kategoria-poi-kastiele-a-kurie","lokalita-presov-a-okolie","trvanie-vyletu-skolske-vylety"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v26.3 (Yoast SEO v26.8) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>R\u00e1kociho ka\u0161tie\u013e Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161 - zaniknut\u00fd - OOCR \u0160ari\u0161<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"R\u00e1kociho ka\u0161tie\u013e Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161 - zaniknut\u00fd\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ka\u0161tie\u013e bol postaven\u00fd na ruin\u00e1ch b\u00fdval\u00e9ho kl\u00e1\u0161tora augustini\u00e1nov a\u00a0predpoklad\u00e1 sa, \u017ee aj zo stavebn\u00e9ho materi\u00e1lu...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"OOCR \u0160ari\u0161\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-07T09:54:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kastiel_velky_saris.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1505\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1060\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/\",\"name\":\"R\u00e1kociho ka\u0161tie\u013e Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161 - zaniknut\u00fd - OOCR \u0160ari\u0161\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kastiel_velky_saris.jpg\",\"datePublished\":\"2020-12-18T12:06:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-07T09:54:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kastiel_velky_saris.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kastiel_velky_saris.jpg\",\"width\":1505,\"height\":1060},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Domov\",\"item\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hist\u00f3ria regi\u00f3nu\",\"item\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia-regionu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"R\u00e1kociho ka\u0161tie\u013e Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161 - zaniknut\u00fd\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/\",\"name\":\"OOCR \u0160ari\u0161\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"R\u00e1kociho ka\u0161tie\u013e Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161 - zaniknut\u00fd - OOCR \u0160ari\u0161","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"R\u00e1kociho ka\u0161tie\u013e Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161 - zaniknut\u00fd","og_description":"Ka\u0161tie\u013e bol postaven\u00fd na ruin\u00e1ch b\u00fdval\u00e9ho kl\u00e1\u0161tora augustini\u00e1nov a\u00a0predpoklad\u00e1 sa, \u017ee aj zo stavebn\u00e9ho materi\u00e1lu...","og_url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/","og_site_name":"OOCR \u0160ari\u0161","article_modified_time":"2026-02-07T09:54:09+00:00","og_image":[{"width":1505,"height":1060,"url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kastiel_velky_saris.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/","name":"R\u00e1kociho ka\u0161tie\u013e Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161 - zaniknut\u00fd - OOCR \u0160ari\u0161","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kastiel_velky_saris.jpg","datePublished":"2020-12-18T12:06:38+00:00","dateModified":"2026-02-07T09:54:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kastiel_velky_saris.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kastiel_velky_saris.jpg","width":1505,"height":1060},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/rakociho-kastiel-velky-saris-zaniknuty\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Domov","item":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hist\u00f3ria regi\u00f3nu","item":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia-regionu\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"R\u00e1kociho ka\u0161tie\u013e Ve\u013ek\u00fd \u0160ari\u0161 - zaniknut\u00fd"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/","name":"OOCR \u0160ari\u0161","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/historia\/2152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/historia"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/historia"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-poi?post=2152"},{"taxonomy":"lokalita","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lokalita?post=2152"},{"taxonomy":"sezona-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/sezona-poi?post=2152"},{"taxonomy":"trvanie-vyletu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/trvanie-vyletu?post=2152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}