Szirmajowski dw\u00f3r - pa\u0142ac Presz\u00f3w<\/p>\n\n\n\n
Pa\u0142ac zosta\u0142 zbudowany przez Tom\u00e1\u0161a Szirmaya i zmienia\u0142 sw\u00f3j wygl\u0105d i w\u0142a\u015bcicieli, wi\u0119c jego pierwotna nazwa stopniowo popad\u0142a w zapomnienie, a dzisiejsze pokolenia znaj\u0105 go albo jako Prawos\u0142awny Wydzia\u0142 Boski, albo jako Dom Pionier\u00f3w i M\u0142odzie\u017cy, popularnie nazywany \u201epi\u0148\u010fak\u201c.<\/p>\n\n\n\n
Dw\u00f3r lub pa\u0142ac zosta\u0142 zbudowany w pierwszej po\u0142owie XVIII wieku na obrze\u017cach miasta Presz\u00f3w jako rezydencja pa\u0144ska z latarni\u0105 morsk\u0105. Plan by\u0142 w kszta\u0142cie litery L, jednopi\u0119trowy kamienny budynek z siedmioma izbami, dwoma pokojami i komor\u0105. Dw\u00f3r by\u0142 wyposa\u017cony w artystyczne meble i cenne obrazy w\u0142oskich mistrz\u00f3w. W rezydencji toczy\u0142o si\u0119 o\u017cywione \u017cycie muzyczne. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce istnia\u0142 38-osobowy ch\u00f3r. P\u00f3\u017aniej budynek zosta\u0142 dostosowany do obecnej formy, a kiedy sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 barona Jana Spl\u00e9nyi, zosta\u0142 dostosowany do bardziej reprezentacyjnego wygl\u0105du. Teren wok\u00f3\u0142 zosta\u0142 przekszta\u0142cony w cenny park i ogr\u00f3d owocowy, rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 a\u017c na po\u0142udnie od linii kolejowej i na zach\u00f3d do dzisiejszego Czarnego Mostu. Dzi\u015b jest on podzielony, ale na p\u00f3\u0142nocnym dziedzi\u0144cu wci\u0105\u017c mo\u017cna podziwia\u0107 niezwyk\u0142y, prawie dwustuletni okaz kasztanowca. Zgodnie z barokowym zwyczajem, przed fasad\u0105 dziedzi\u0144ca znajdowa\u0142 si\u0119 parter, czyli regularny obszar ozdobny z przypor\u0105 ozdobion\u0105 niegdy\u015b fontann\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Podczas ostatniej z wymienionych modyfikacji na elewacjach pojawi\u0142y si\u0119 bogate p\u00f3\u017anobarokowe elementy i dekoracje sztukatorskie. Od strony po\u0142udniowej pojawi\u0142 si\u0119 okaza\u0142y wykusz z tr\u00f3jk\u0105tnym szczytem, a ca\u0142y dom kurialny otrzyma\u0142 mansardowy dach. Ryzalit podzielony jest kwartetem pilastr\u00f3w, z wej\u015bciem po\u015brodku. Okna ca\u0142ego budynku ozdobione s\u0105 kratami z kutego \u017celaza z motywem k\u00f3\u0142, as\u00f3w, kwiat\u00f3w i girland kwiatowych. W pomieszczeniach mieszkalnych znajduj\u0105 si\u0119 sklepienia pruskie, a w jednym z nich p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142e nisze, w kt\u00f3rych umieszczony by\u0142 piec. Z pierwotnego wn\u0119trza zachowa\u0142o si\u0119 dwoje drzwi. Pod kurantem znajduje si\u0119 podziemna przestrze\u0144, dost\u0119pna z zewn\u0105trz, ze sklepionym sufitem. Istnieje r\u00f3wnie\u017c przypuszczenie, \u017ce istnieje jeszcze jedna piwnica, do kt\u00f3rej wchodzi\u0142o si\u0119 z korytarza, w miejscu, gdzie krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 skrzyd\u0142a. Kuria, czyli Pa\u0142ac Szirama, by\u0142a wykorzystywana do kilku cel\u00f3w. Wiele z nich jest zas\u0142oni\u0119tych tajemnic\u0105. Podobno w czasie I wojny \u015bwiatowej znajdowa\u0142y si\u0119 tu tzw. koszary tyfusowe, w kt\u00f3rych leczono tyfus, w czasie II wojny \u015bwiatowej budynek zaj\u0119li Niemcy, a po wojnie by\u0142y to koszary wojskowe. P\u00f3\u017aniej osiedlili si\u0119 tu pionierzy i warto wspomnie\u0107 o pionierskiej orkiestrze d\u0119tej prowadzonej przez Viliama Tarjanyi, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119cona jest r\u00f3wnie\u017c tablica pami\u0105tkowa na fasadzie.<\/p>\n\n\n\n