{"id":2142,"date":"2020-11-04T14:17:35","date_gmt":"2020-11-04T13:17:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/"},"modified":"2020-11-04T14:17:35","modified_gmt":"2020-11-04T13:17:35","slug":"hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov","status":"publish","type":"historia","link":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/","title":{"rendered":"Zamek V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsky \u0160algov)"},"content":{"rendered":"

Prehistoryczne grodzisko z okresu neolitu, eneolitu, Hallstatt i \u015bredniowiecza. Znajduje si\u0119 na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od cz\u0119\u015bci Mo\u010did\u013eany na wysoko\u015bci 503,0 m n.p.m., na stromym wzg\u00f3rzu\u00a0Browar\u00a0<\/strong>(513 m n.p.m.), na po\u0142udnie od gminy Uzovsk\u00fd \u0160algov, kt\u00f3ry zosta\u0142 odkryty przez dr Jozefa Rep\u010d\u00e1ka. Samo grodzisko znajduje si\u0119 na p\u00f3\u0142nocno-zachodnim skraju katastru gminy Jarovnice. W fachowej literaturze archeologicznej lokalizacja V\u00e1rhe\u010f (cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c V\u00e1rhegy) jest kojarzona nie tylko z Jarovnicami lub Mo\u010did\u013eanami, kt\u00f3re s\u0105 obecnie lokaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Jarovnic, ale tak\u017ce cz\u0119sto z Uzovsk\u00fdm \u0160algovem. Jest na to proste wyt\u0142umaczenie, V\u00e1rhe\u010f jest najbli\u017cej V\u00e1rhe\u010f od Uzovsk\u00e9ho \u0160algova, a tak\u017ce przez pewien okres w \u015bredniowieczu V\u00e1rhe\u010f nale\u017ca\u0142 do w\u0142a\u015bcicieli Uzovsk\u00e9ho \u0160algova. Do dzi\u015b w\u0142a\u015bcicielami lasu na V\u00e1rhe\u010fach s\u0105 obywatele lub przynajmniej rdzenni mieszka\u0144cy Uzovsk\u00e9ho \u0160algova.<\/p>\n\n\n\n

Owalna platforma grodu na wzg\u00f3rzu V\u00e1rhe\u010f zosta\u0142a zamieszkana po raz pierwszy w m\u0142odszej epoce kamienia\u00a0<\/strong>(neolit; 6000-3300 p.n.e.). Najpierw przez ludzi kultury ze wschodni\u0105 ceramik\u0105 liniow\u0105, jej m\u0142odszy etap, okre\u015blany jako grupa Tiszadob. Mo\u017cemy z grubsza datowa\u0107 pobyt pierwszych ch\u0142op\u00f3w na drug\u0105 po\u0142ow\u0119 5 tysi\u0105clecia pne. Najbardziej intensywna neolityczna faza osadnictwa w V\u00e1rhe\u010f jest jednak zwi\u0105zana z ludno\u015bci\u0105 kultury bukowog\u00f3rskiej, o czym \u015bwiadcz\u0105 znaleziska osadnicze odkryte podczas bada\u0144 rekonesansowych Vojtecha Budinskiego-Kri\u010dki z Instytutu Archeologii S\u0142owackiej Akademii Nauk w 1954 roku. Kultura bukowog\u00f3rska ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w ostatnich stuleciach V tysi\u0105clecia p.n.e. w regionie Szaryskich Podoli na pod\u0142o\u017cu skalnym grupy Tiszadob, z rosn\u0105c\u0105 intensywno\u015bci\u0105 osadnictwa. Znaleziska osadnicze kultury bukowog\u00f3rskiej znaleziono r\u00f3wnie\u017c w katastrach wsi po\u0142o\u017conych w pobli\u017cu Uzowskiego Szalgowa, np. w Jarovnicach, Ra\u017e\u0148anach i Ostrovanach.<\/p>\n\n\n\n

Ludno\u015b\u0107 kultury bukowskiej wykorzysta\u0142a wzniesienie wzg\u00f3rza V\u00e1rhe\u010f i zgodnie z wynikami bada\u0144 donosi, \u017ce stworzy\u0142a dwa sztuczne tarasy osadnicze po po\u0142udniowej stronie wzg\u00f3rza, poni\u017cej akropolu. V\u00e1rhe\u010f by\u0142 u\u017cywany co najmniej jako refugium i s\u0142u\u017cy\u0142 jako tymczasowa osada tylko w czasach zagro\u017cenia jako schronienie.<\/p>\n\n\n\n

W nast\u0119pnej fazie czas\u00f3w prehistorycznych ani V\u00e1rhe\u010f, ani \u0160ari\u0161sk\u00e9 podolie nie by\u0142y zamieszkane. Ponowne zasiedlenie datuje si\u0119 na p\u00f3\u017an\u0105 epok\u0119 kamienia (eneolit; 3300-1900 p.n.e.) przez ludno\u015b\u0107 kultury bade\u0144skiej w \u015brodkowej fazie eneolitu. Znaleziska kultury bade\u0144skiej znaleziono r\u00f3wnie\u017c w s\u0105siednim katastrze wsi Ra\u017e\u0148any, gdzie przypuszcza si\u0119, \u017ce na terenie lotniska znajdowa\u0142a si\u0119 du\u017ca otwarta osada.<\/p>\n\n\n\n

V\u00e1rhe\u010f by\u0142 zamieszkany znacznie intensywniej\u00a0we wczesnej i p\u00f3\u017anej epoce br\u0105zu<\/strong>\u00a0(1200 - 700 P.N.E.). M\u00f3wi si\u0119, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy si\u0119 tu osiedlili, byli nosicielami ust\u0119puj\u0105cej kultury Pilin, na kt\u00f3r\u0105 wp\u0142yw mia\u0142 kompleks kultury \u0142u\u017cyckiej i kultura gawe\u0144ska. Kolejna faza osadnictwa na wzg\u00f3rzu V\u00e1rhe\u010f przypada na wcze\u015bniejsz\u0105 epok\u0119 \u017celaza (okres Hallstatt; 700-400 p.n.e.). Budowa masywnego rowu na dolnym po\u0142udniowym tarasie jest r\u00f3wnie\u017c przypisywana tej fazie, a tak\u017ce mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107 istnienie kopca.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zek mi\u0119dzy osadami z p\u00f3\u017anej epoki br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza nie jest wystarczaj\u0105co jasny, poniewa\u017c wyniki bada\u0144 sonda\u017cowych nie zosta\u0142y szczeg\u00f3\u0142owo opublikowane, a jedyna wzmianka o nich znajduje si\u0119 w artykule V. Budinsk\u00fd-Kri\u010dka w Slovak Archaeology (1961), gdzie okre\u015blono je jako znaleziska z \u201eepoki Hallstatt\u201c. Mo\u017cliwe jest jednak, \u017ce s\u0105 to te same znaleziska, kt\u00f3re zosta\u0142y jedynie przypisane do r\u00f3\u017cnych kultur.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo wa\u017cnym miejscem dla poznania okresu rzymskiego (0 - 400 r. n.e.) jest stanowisko Nad Imunou na granicy wsi Ostrovany i Medzany. Jest to osada, kt\u00f3ra w m\u0142odszym okresie rzymskim by\u0142a rzemie\u015blniczym i prawdopodobnie r\u00f3wnie\u017c politycznym centrum wi\u0119kszego obszaru (przynajmniej terytorium G\u00f3rnych i \u015arodkowych Tors\u00f3w). O jej znaczeniu \u015bwiadcz\u0105 nie tylko znaleziska osadnicze z systematycznych wykopalisk archeologicznych w latach 1983, 1986-1992. Cenne zabytki odkryte w dw\u00f3ch ksi\u0105\u017c\u0119cych grobach w Ostrowanach, kt\u00f3re niestety znaleziono ju\u017c w 1790 i 1865 roku (znajduj\u0105 si\u0119 w zbiorach Kunsthistorisches Museum w Wiedniu i W\u0119gierskiego Muzeum Narodowego w Budapeszcie), same w sobie maj\u0105 wysok\u0105 warto\u015b\u0107 dowodow\u0105. Zawarto\u015b\u0107 obu grob\u00f3w jest nie tylko \u015bwiadectwem istnienia klasy ksi\u0105\u017c\u0119cej, ale tak\u017ce dowodem dobrobytu gospodarczego regionu we wczesnym okresie rzymskim. Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce wa\u017cna osada i \u201eaglomeracja\u201c gospodarcza rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 wzd\u0142u\u017c prawego tarasu rzeki Torysa od Medziany przez Ostrovany do Ra\u017e\u0148any na d\u0142ugo\u015bci kilku kilometr\u00f3w. Najwa\u017cniejsz\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w osady w lokalizacji Nad Imunou by\u0142a produkcja tak zwanej szarej ceramiki (domowy odpowiednik luksusowej rzymskiej terra sigillata) oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 metalurgiczna. O kontakcie osady na wyspie z terytorium Imperium Rzymskiego \u015bwiadcz\u0105 wyroby z obcej prowincji (terra sigillata, zapinki) oraz monety z okresu Cesarstwa Rzymskiego.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: gmina Uzovsk\u00fd \u0160algov<\/p>\n\n\n\n

Foto:hiking.sk<\/p>","protected":false},"featured_media":1917,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"kategoria-poi":[105,106,171],"lokalita":[27],"sezona-poi":[],"trvanie-vyletu":[],"class_list":["post-2142","historia","type-historia","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-poi-historia","kategoria-poi-hrady","kategoria-poi-ine-vyznamne-pamiatky","lokalita-sabinov-a-okolie"],"acf":[],"yoast_head":"\nHradisko V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsk\u00fd \u0160algov) - OOCR \u0160ari\u0161<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hradisko V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsk\u00fd \u0160algov)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pravek\u00e9 hradisko z\u00a0obdobia neolitu, eneolitu, doby hal\u0161tatskej a\u00a0stredoveku. Nach\u00e1dza sa severoz\u00e1padne od \u010dasti Mo\u010did\u013eany na...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"OOCR \u0160ari\u0161\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hradisko-Varhegy-Varhed.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"494\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"370\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/\",\"name\":\"Hradisko V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsk\u00fd \u0160algov) - OOCR \u0160ari\u0161\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hradisko-Varhegy-Varhed.jpg\",\"datePublished\":\"2020-11-04T13:17:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hradisko-Varhegy-Varhed.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hradisko-Varhegy-Varhed.jpg\",\"width\":494,\"height\":370},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Domov\",\"item\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hist\u00f3ria regi\u00f3nu\",\"item\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia-regionu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Hradisko V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsk\u00fd \u0160algov)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/\",\"name\":\"OOCR \u0160ari\u0161\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hradisko V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsk\u00fd \u0160algov) - OOCR \u0160ari\u0161","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Hradisko V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsk\u00fd \u0160algov)","og_description":"Pravek\u00e9 hradisko z\u00a0obdobia neolitu, eneolitu, doby hal\u0161tatskej a\u00a0stredoveku. Nach\u00e1dza sa severoz\u00e1padne od \u010dasti Mo\u010did\u013eany na...","og_url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/","og_site_name":"OOCR \u0160ari\u0161","og_image":[{"width":494,"height":370,"url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hradisko-Varhegy-Varhed.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/","name":"Hradisko V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsk\u00fd \u0160algov) - OOCR \u0160ari\u0161","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hradisko-Varhegy-Varhed.jpg","datePublished":"2020-11-04T13:17:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hradisko-Varhegy-Varhed.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hradisko-Varhegy-Varhed.jpg","width":494,"height":370},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-varhegy-varhed-jarovnice-uzovsky-salgov\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Domov","item":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hist\u00f3ria regi\u00f3nu","item":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia-regionu\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Hradisko V\u00e1rhegy - V\u00e1rhe\u010f (Jarovnice\/Uzovsk\u00fd \u0160algov)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/#website","url":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/","name":"OOCR \u0160ari\u0161","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/historia\/2142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/historia"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/historia"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-poi?post=2142"},{"taxonomy":"lokalita","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lokalita?post=2142"},{"taxonomy":"sezona-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/sezona-poi?post=2142"},{"taxonomy":"trvanie-vyletu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/trvanie-vyletu?post=2142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}