{"id":2141,"date":"2020-11-04T13:38:39","date_gmt":"2020-11-04T12:38:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/hradisko-sarisske-sokolovce\/"},"modified":"2026-07-13T12:24:38","modified_gmt":"2026-07-13T11:24:38","slug":"hradisko-sarisske-sokolovce","status":"publish","type":"historia","link":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/hradisko-sarisske-sokolovce\/","title":{"rendered":"Zamek \u0160ari\u0161sk\u00e9 Sokolovce"},"content":{"rendered":"

G\u00f3ra Zamkowa<\/strong> jest cz\u0119sto wymieniany w zwi\u0105zku z wiosk\u0105 Szaryskie Soko\u0142owce<\/strong>. Do 1948 roku znana by\u0142a pod nazw\u0105 Tol\u010deme\u0161. U podn\u00f3\u017ca G\u00f3r \u010cergov<\/strong> Na wysoko\u015bci 871 m n.p.m. w IX i X wieku znajdowa\u0142o si\u0119 tu pot\u0119\u017cne s\u0142owia\u0144skie grodzisko.<\/p>\n\n\n\n

Osada na wzg\u00f3rzach \u010cergova<\/h2>\n\n\n\n

Zamek w pobli\u017cu miejscowo\u015bci \u0160ari\u0161sk\u00e9 Sokolovce<\/strong> zosta\u0142 odkryty J. Mac\u00e1k<\/strong>. Zosta\u0142 zbudowany na najwy\u017cszym punkcie stromego, g\u00f3rzystego grzbietu Laz\u00edky, rozci\u0105gaj\u0105cego si\u0119 mi\u0119dzy dolinami Bern\u00e1tskim i Bodovskim w kierunku p\u00f3\u0142noc\u2013po\u0142udnie, na sto\u017ckowatym wzg\u00f3rzu zamkowym. <\/p>\n\n\n\n

Zamek zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w IX wieku<\/strong> i jest zachowany, w wi\u0119kszo\u015bci chroniony przez g\u0119ste lasy. Stopniowo jego portyfikacja by\u0142a modyfikowana, a\u017c uzyska\u0142 fortyfikacj\u0119 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z czterech ogromnych wa\u0142\u00f3w otaczaj\u0105cych ca\u0142\u0105 G\u00f3r\u0119 Zamkow\u0105. Wa\u0142y budowano na niej stopniowo. Pierwszy kopiec fortyfikacyjny pog\u00f3rza powsta\u0142 ju\u017c w IX wieku. Kolejne obwarowania powsta\u0142y p\u00f3\u017aniej, w X wieku. W tym czasie powsta\u0142 r\u00f3wnie\u017c wa\u0142, kt\u00f3ry podzieli\u0142 ca\u0142e pog\u00f3rze na dwie cz\u0119\u015bci. Gr\u00f3d przybra\u0142 form\u0119 mniejszego akropolu z bardziej wydatnym szczytem. Najprawdopodobniej na G\u00f3rze Zamkowej znajdowa\u0142 si\u0119 o\u015brodek przeznaczony do administrowania okre\u015blonym obszarem terytorialnym. Mia\u0142 on chroni\u0107 lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 przed penetracj\u0105 tego terytorium w Kotlinie Karpackiej przez wojownicze kohorty w\u0119giersko-apradowskie. Przez ponad tysi\u0105c lat okolica zmieni\u0142a si\u0119 nie do poznania.<\/p>\n\n\n\n

Jego lokalizacja i fortyfikacje nale\u017c\u0105 do Klasyczne przyk\u0142ady s\u0142owia\u0144skich fortyfikacji<\/strong> we wschodniej S\u0142owacji. Najwi\u0119kszy d\u0142ugo\u015b\u0107 wzg\u00f3rza wynosi 253 m<\/strong>, maksymalna szeroko\u015b\u0107 125 m<\/strong>. \u0141\u0105ka przylega do p\u00f3\u0142nocno-wschodniego zakr\u0119tu wa\u0142u, kt\u00f3ry \u0142agodnie opada w kierunku zachodnim. Mniej wi\u0119cej w jego centrum, podczas bada\u0144 eksperymentalnych, na powierzchni znaleziono ciemn\u0105 warstw\u0119 kulturow\u0105. Przekr\u00f3j przez wa\u0142 wykaza\u0142, \u017ce by\u0142 on usypany z gliny i kamieni. Kamie\u0144 zosta\u0142 u\u017cyty g\u0142\u00f3wnie do wzmocnienia go przed osuwaniem si\u0119 ziemi do rowu. Nowo\u015bci\u0105 w systemie konstrukcyjnym nasypu by\u0142o odkrycie \u015blad\u00f3w zw\u0119glonego drewna wraz z niewielkim pasmem rozgrzanej do czerwono\u015bci gliny. Uk\u0142ad nasypu i odzyskany materia\u0142 od\u0142amkowy, \u017celazna kusza z odwr\u00f3conymi skrzyd\u0142ami i tu\u0142\u00f3w innej kuszy dowiod\u0142y, \u017ce zosta\u0142 on zbudowany przez S\u0142owian prawdopodobnie w m\u0142odszym okresie. Zachowane pozosta\u0142o\u015bci zw\u0119glonego drewna z budowy wa\u0142u, od\u0142amki z wczesnej epoki br\u0105zu, rzadki od\u0142amek s\u0142owia\u0144ski i \u017celazna w\u0142\u00f3cznia w kszta\u0142cie li\u015bcia pozwalaj\u0105 wyrazi\u0107 opini\u0119, \u017ce zosta\u0142 on zbudowany przez ludno\u015b\u0107 osiad\u0142\u0105 na akropolu przed X wiekiem, aby uniemo\u017cliwi\u0107 \u0142atwy dost\u0119p do akropolu od strony p\u00f3\u0142nocno-zachodniej.<\/p>\n\n\n\n

Znaleziska i pozosta\u0142o\u015bci grodziska<\/h2>\n\n\n\n

W zamku znaleziono materia\u0142 ceramiczny. <\/strong>Najstarszy materia\u0142 znaleziony w grodzisku podczas dotychczasowych wykopalisk pochodzi ze starszej cz\u0119\u015bci m\u0142odszej epoki br\u0105zu (BD - HA - HB<\/em>), zaliczane obecnie we wschodniej S\u0142owacji do kultury g\u00e1vskiej, kt\u00f3ra rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 tu z po\u0142udnia. Naczynia wytwarzano prawdopodobnie ju\u017c na szybciej obracaj\u0105cym si\u0119 kole garncarskim, o czym \u015bwiadcz\u0105 przede wszystkim delikatne poziome poci\u0105gni\u0119cia lub rysy na powierzchni fragment\u00f3w ceramiki.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d znalezionych \u017celazne przedmioty<\/strong> jest niew\u0105tpliwie najbardziej niezwyk\u0142ym i najwa\u017cniejszym tu\u0142owiem o z\u0142o\u017conym kszta\u0142cie okulusa z potr\u00f3jnie zakrzywionymi ramionami; ma 8,6 cm d\u0142ugo\u015bci i 3,6 cm szeroko\u015bci. Kolec jest zupe\u0142nie innego typu ni\u017c istniej\u0105ce znaleziska grobowe \u017celaznych krzese\u0142 z okresu s\u0142owia\u0144sko-awarskiego i starow\u0119gierskiego we wschodniej S\u0142owacji.<\/p>\n\n\n\n

Znaleziono pr\u00f3bki w\u0119gla z warstwy hodowlanej<\/strong>, ods\u0142oni\u0119ty na platformie poza kopcem grodziska, zosta\u0142 okre\u015blony przez E. Krippela z Instytutu Geologii Dion\u00fdza \u0160t\u00fara w Bratys\u0142awie w dw\u00f3ch przypadkach jako pochodz\u0105cy z brzozy (Ulmus<\/em>), a w jednym przypadku jako pochodz\u0105cy z buka (Fagus<\/em>). Odkrycie to by\u0142o godne uwagi przede wszystkim ze wzgl\u0119du na to, \u017ce na terenie grodziska i w jego okolicy dominowa\u0142y lasy hrabowe.<\/p>\n\n\n\n

Hradisko, jako ufortyfikowana osada staro\u017cytnych S\u0142owian, odgrywa\u0142o w tej cz\u0119\u015bci regionu g\u0142\u00f3wnie charakter sakralny. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: valka.cz, korzar.sk
\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119\u0107: OOCR R\u0160<\/p>","protected":false},"featured_media":1914,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"kategoria-poi":[105,171],"lokalita":[28],"sezona-poi":[12],"trvanie-vyletu":[180],"class_list":["post-2141","historia","type-historia","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-poi-historia","kategoria-poi-ine-vyznamne-pamiatky","lokalita-presov-a-okolie","sezona-poi-celorocne","trvanie-vyletu-poldenne-vylety"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/historia\/2141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/historia"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/historia"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-poi?post=2141"},{"taxonomy":"lokalita","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lokalita?post=2141"},{"taxonomy":"sezona-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/sezona-poi?post=2141"},{"taxonomy":"trvanie-vyletu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/trvanie-vyletu?post=2141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}