{"id":2066,"date":"2020-06-03T07:59:48","date_gmt":"2020-06-03T06:59:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/historia\/kapusiansky-hrad\/"},"modified":"2026-07-20T07:01:41","modified_gmt":"2026-07-20T06:01:41","slug":"kapusiansky-hrad","status":"publish","type":"historia","link":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/historia\/kapusiansky-hrad\/","title":{"rendered":"Zamek Kapu\u0161ian"},"content":{"rendered":"

Zamek Kapu\u0161ian<\/strong> rozci\u0105ga si\u0119 na wzg\u00f3rzu Z\u00e1m\u010disko nad miejscowo\u015bci\u0105 Kapu\u0161any ko\u0142o Pre\u0161ova. Zamek w Kapu\u0161anach, uznany za narodowy zabytek kultury, znajduje si\u0119 na wysoko\u015bci 504 m n.p.m. w rezerwacie przyrody Wzg\u00f3rze Zamkowe w Kapu\u0161ianach<\/strong> o powierzchni 18,1 ha, z wa\u017cnym stanowiskiem botanicznym na ska\u0142ach wulkanicznych. Przypuszcza si\u0119, \u017ce w tym miejscu znajdowa\u0142o si\u0119 dawne s\u0142owia\u0144skie grodzisko.<\/p>\n\n\n\n

Pe\u0142na przyg\u00f3d historia s\u0142u\u017c\u0105cego Quacka<\/h2>\n\n\n\n

Nazwa Zamek Kapu\u0161any<\/strong> pochodzi od w\u0119gierskiego s\u0142owa kapu (brama)<\/strong>. W przesz\u0142o\u015bci by\u0142o to g\u0142\u00f3wne przej\u015bcie graniczne do Polski, o czym \u015bwiadczy udokumentowany pob\u00f3r myta w 1332 roku. Strategiczna lokalizacja wymaga\u0142a budowy kamiennego zamku. Wzg\u00f3rze by\u0142o ju\u017c W XIII wieku znajdowa\u0142 si\u0119 tu zamek kr\u00f3lewski<\/strong>, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 Maglovec<\/strong> lub Mogluch<\/strong>, nazwany na cze\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciciela Magloda, kt\u00f3rego r\u00f3d wymar\u0142 w 1300 roku. W 1315 r. zosta\u0142 zdobyty przez wojska kr\u00f3lewskie po buncie jego w\u0142a\u015bciciela Henryka z Brezovic, kt\u00f3ry po zdobyciu zamku zosta\u0142 uwi\u0119ziony. Kasztelana uwolni\u0142 jego wierny s\u0142uga Kvaka, po\u015bwi\u0119caj\u0105c si\u0119 i wymieniaj\u0105c swojego pana w lochu. Gdy odkryto t\u0119 wymian\u0119, Kvaka zosta\u0142 okrutnie ukarany obci\u0119ciem obu r\u0105k. Kasztelan nie zapomnia\u0142 o po\u015bwi\u0119caj\u0105cym si\u0119 s\u0142udze i w ramach rekompensaty podarowa\u0142 mu wie\u015b Kvakov. Po odej\u015bciu wojsk kr\u00f3lewskich mocno zniszczony zamek popad\u0142 w ruin\u0119. W 1347 r. wspomina si\u0119 o nim tylko jako o miejscu zburzonego zamku. locus castri<\/em>. P\u00f3\u017aniej w\u0142a\u015bciciel Andrej de Koka zbudowa\u0142 nowy zamek na starych zachowanych murach. Wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnych zapis\u00f3w, budowa zamku wymaga\u0142a 165 beczek wina i kilku tysi\u0119cy jaj, a tak\u017ce znacznej ilo\u015bci pieni\u0119dzy. Zamek zosta\u0142 zbudowany jako rezydencja mieszkalna dla dworu, a p\u00f3\u017aniej s\u0142u\u017cy\u0142 \u017co\u0142nierzom.<\/p>\n\n\n\n

Burzliwa historia zamku<\/h2>\n\n\n\n

W 1440 roku kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw I Jagiello\u0144ski podarowa\u0142 zamek szlachcie z Rozhanovic, jednak ju\u017c w 1464 roku pojawia si\u0119 wzmianka o nim jako o w\u0142asno\u015bci Jana z Kapu\u0161ian. Z dokumentu z 1468 roku, w kt\u00f3rym kr\u00f3l Mateusz nakaza\u0142 Ko\u0161icom, Bardejowowi i Pre\u0161owowi udzieli\u0107 pomocy Imrichowi Z\u00e1po\u013eskiemu w zdobyciu zamku Kapu\u0161ianskiego, wynika, \u017ce zosta\u0142 on zaj\u0119ty przez bratnik\u00f3w. Pod koniec XV wieku sta\u0142 si\u0119 celem ataku wojsk polskich Jana Alberta. W wyniku tych atak\u00f3w zamek uleg\u0142 zniszczeniu, dlatego w nast\u0119pnym stuleciu zosta\u0142 przebudowany i rozbudowany o dolny dziedziniec. Stopniowo dobudowano tu budynki gospodarcze, warsztaty rzemie\u015blnicze oraz budynek stra\u017cnicy. Na prze\u0142omie XVI i XVII wieku w\u0142a\u015bciciele przenosz\u0105 si\u0119 do dworek w Tulczyku<\/strong><\/a> a zamek zostaje przekszta\u0142cony w refugial (s\u0142u\u017c\u0105cy jako schronienie). Zamek pozostaje obsadzony garnizonem, a szlachta przenosi si\u0119 tam tylko w razie niebezpiecze\u0144stwa. Podczas powstania antyhabsburskiego w 1686 r. zamek zosta\u0142 zaj\u0119ty przez znanego przyw\u00f3dc\u0119 Kurut\u00f3w, Imricha T\u00f6k\u00f6ly. W 1709 roku wpad\u0142 w r\u0119ce Franciszka II. R\u00e1kocziego, kt\u00f3rego przyw\u00f3dca Telekessy kaza\u0142 podpali\u0107 zamek. Zamek Kapu\u0161ian powr\u00f3ci\u0142 do rodziny Kapy w 1712 r., a wdowa po Gabrielu z Kapu\u0161ian - Eva Gergelaky kaza\u0142a go odbudowa\u0107. Jednak 3 lata p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 spalony decyzj\u0105 w\u0119gierskiego Sejmu, aby zapobiec przekszta\u0142ceniu go w centrum ruchu antyhabsburskiego.<\/p>\n\n\n\n

Szeroko zakrojone badania archeologiczne<\/h2>\n\n\n\n

Od tego czasu zamek sta\u0142 opuszczony. Jednak jeszcze w 1879 roku zamek by\u0142 w stosunkowo dobrym stanie, brakowa\u0142o mu jedynie dach\u00f3w (wed\u0142ug rysunk\u00f3w Miskovszskiego). W latach 1975\u20131976 na zamku Kapu\u0161ianskim przeprowadzono badania archeologiczne, a obiekt zosta\u0142 wpisany na list\u0119 narodowych zabytk\u00f3w kultury. Badaniom archeologicznym w tym miejscu po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rzymskokatolicki dziekan Juraj Mac\u00e1k. W 2012 roku, po prawie trzystu latach, rozpocz\u0119to prace konserwatorskie i renowacyjne zamku, b\u0119d\u0105cego narodowym zabytkiem kultury, w tym niezb\u0119dne badania archeologiczne i architektoniczno-historyczne, a prace te trwaj\u0105 do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie zamek to bardzo dobrze zachowane ruiny, z kt\u00f3rych rozci\u0105ga si\u0119 przepi\u0119kny widok przede wszystkim na Slansk\u00e9 vrchy<\/a>, ale tak\u017ce dolin\u0119 Sek\u010dova i wy\u017cyn\u0119 Ondavsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zamek jest popularny zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d rowerzyst\u00f3w, jak i biegaczy \u2013 zazwyczaj podchodz\u0105 tu od strony miejscowo\u015bci Tul\u010d\u00edk i Fulianka.<\/p>\n\n\n\n

Zamek Kapu\u0161iansky stanowi cz\u0119\u015b\u0107 \u0160ari\u0161 Castle Road<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: OOCR R\u0160
\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119\u0107: OOCR R\u0160<\/p>\n\n\n\n

<\/p>","protected":false},"featured_media":5329,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"kategoria-poi":[105,106,18,100,107],"lokalita":[28],"sezona-poi":[12],"trvanie-vyletu":[180],"class_list":["post-2066","historia","type-historia","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategoria-poi-historia","kategoria-poi-hrady","kategoria-poi-pamiatky","kategoria-poi-pre-rodiny","kategoria-poi-turistika","lokalita-presov-a-okolie","sezona-poi-celorocne","trvanie-vyletu-poldenne-vylety"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/historia\/2066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/historia"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/historia"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-poi?post=2066"},{"taxonomy":"lokalita","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lokalita?post=2066"},{"taxonomy":"sezona-poi","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/sezona-poi?post=2066"},{"taxonomy":"trvanie-vyletu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.regionsaris.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/trvanie-vyletu?post=2066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}